ABD Başkanı Donald Trump, İran’la dün Umman’ın başkenti Maskat’ta yapılan dolaylı görüşmeleri ‘çok iyi’ olarak tanımladı.
İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi de dün Trump’ın Ortadoğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff’un katıldığı görüşmenin ‘iyi bir başlangıç’ olduğunu söylemişti.
Washington’dan Florida’ya giderken uçakta gazetecilere konuşan Trump, ilk görüşmeye dair memnuniyetini şu sözlerle dile getirdi:
“Bugün Rusya ve Ukrayna’yla çok çok iyi görüşmeler yaptık, aynı şekilde İran’la da çok iyi görüşmeler yaptık. İran anlaşma yapmak istiyor gibi görünüyor ve bunu çok istiyorlar.”
İran’a karşı büyük bir donanmanın bölgeye gönderildiğini hatırlatan ABD başkanı “Yakında orada olacak. Bunun nasıl sonuçlanacağını göreceğiz” dedi.
Trump şöyle devam etti:
“Venezuela’yı hatırlarsanız bir süre beklemiştik ve acelemiz yok. Bolca zamanımız var. İran’la çok iyi görüşmeler gerçekleştiriyoruz.
Anlaşma olmazsa sonuçların çok sert olacağı açık. Buna göre herkes kartlarını biliyor. İran’la kabul edilebilir bir anlaşmayı çok istiyoruz ama her şeyden önce nükleer silah olmayacak.
İran ikinci başkanlık dönemimin ilk aylarında müzakere edilen koşullara şimdiki gibi olumlu yaklaşsaydı çoktan anlaşma olurdu. Şu anda, anlaşma için öncesinden çok daha istekliler. Sonuçları görmek istiyoruz, haftaya yeniden bir araya gelmeyi planlıyoruz.”
Ne olmuştu?
İran’da ocakta patlak veren protesto gösterileriyle birlikte ABD ile İran arasındaki gerilim yükselmiş, Trump, göstericilere destek olmak için askeri güç kullanabileceği mesajını vermişti.
ABD başkanı, Tahran yönetiminin göstericilere yönelik idam kararını durdurması üzerine askeri seçeneği şimdilik askıya aldığını duyurunca, nükleer program ve bölgesel güvenlik kaygılarını içeren uzun süredir devam eden ihtilafı çözmek üzere diplomasi yeniden devreye girmişti.
İki ülke arasında Türkiye’nin önerisiyle önce İstanbul’da bir görüşme yapılacağı duyurulmuş fakat toplantı yeri daha sonra İran’ın talebiyle Maskat’a alınmıştı.
Toplantı dün yapılmış, İranlı bakan Erakçi, ABD’yle ‘iyi bir başlangıç’ yaptıklarını söylemişti.
Öte yandan Trump görüşmeden sonra dün İran’dan doğrudan ya da dolaylı mal veya hizmet alan ülkelerin ürünlerine ek gümrük vergisi uygulanabilmesini öngören kararname imzalamıştı.
İran ve ABD ne istiyor?
Müzakerelerde, uranyum zenginleştirme ve İran’daki yüksek düzeyli zenginleştirilmiş uranyumun ülke dışına çıkarılması gibi konular, taraflar arasındaki temel anlaşmazlık.
İran, nükleer programını atom bombası üretimini engelleyecek şekilde kısıtlama karşılığında yaptırımların kaldırılmasını isterken ABD, İran’ın uranyum zenginleştirme faaliyetlerini tamamen durdurmasını ve yüksek düzeyli zenginleştirilmiş uranyumu ülke çıkarmasını talep ediyor.
ABD yönetimi ayrıca İran’ın füze programını ve bölgedeki silahlı gruplara desteğini de müzakere masasına getirmek istiyor.
İran’sa nükleer program dışındaki konuları müzakere etmeyeceğini bildiriyor.
Öte yandan ABD, 26 Ocak’ta İran yakınlarına USS Abraham Lincoln uçak gemisi ve beraberinde üç savaş gemisi göndermişti.
Trump donanmanın çok yakında görev yerinde olacağını söyledi.
