ABD Başkanı Donald Trump, Hürmüz Boğazı’nda güvenliği sağlamak için Çin dahil yedi ülkeyle görüştüklerini söyledi.
28 Şubat’ta başlayan ABD/İsrail-İran savaşı nedeniyle Hürmüz Boğazı’ndaki gemi trafiğinin aksaması ve bölgedeki petrol tesislerinin hedef alınması petrol piyasalarını sarsıyor. Boğaz ayrıca gaz ihracatı için de büyük önemde.
İran’ın yeni dini lideri Mücteba Hamaney, 12 Mart’taki ilk açıklamasında “Düşmanlarımıza baskı yapmak için Hürmüz Boğazı kapalı kalmaya devam etmeli. Gerekirse başka cepheler açılacak. Şehitlerimizin intikamını alacağız” demişti.
Sık sık 100 doların üzerine çıkan brent petrol fiyatının düşeceğini iddia eden Trump’sa hafta sonu boğazın güvenliğinin buradan ‘petrol tedarik eden ülkeler tarafından sağlanması gerektiği’ fikrini ortaya atmıştı.
ABD başkanı, ‘boğazın güvenliğini öyle ya da böyle sağlayacaklarını belirtip’ şunu demişti: “Umarız Çin, Fransa, Japonya, Güney Kore, Birleşik Krallık ve bu yapay kısıtlamadan etkilenen diğer ülkeler bölgeye gemi gönderir. Böylece Hürmüz Boğazı, askeri gücü tamamen felce uğratılmış bir ulus (İran) tarafından artık bir tehdit unsuru olmaktan çıkar.“
Financial Times’ın haberine göreyse ABD, bazı ülkelerle gemileri boğazdan ‘güvenli şekilde geçirmek için’ bir koalisyon kurulmasını görüşüyor.
Trump dün uçakta diğerlerinin adını vermeden Çin dahil yaklaşık yedi ülkeyle görüştüklerini iddia etti. Ardından “Bence Çin de yardım etmeli çünkü Çin petrolünün yüzde 90’ını boğazlardan alıyor, Xi Jinping’le görüşmemi erteleyebilirim” diye ekledi.
Trump, müttefiklerinin boğazın güvenliğini sağlamaya yardımcı olmamalarının ‘NATO’nun geleceği için çok kötü’ olacağını söyledi.
NATO üyeleri ve ‘kendi topraklarını savunmasını düşündüğü’ ülkelere değinen ABD başkanı, Hürmüz Boğazı’nın onların ‘enerji aldığı yer’ olduğunu iddia etti.
Avustralya ve Japonya yalanladı
Öte yandan Avustralya ve Japonya, boğaz için gemi gönderme planları olmadığını duyurdu.
Avustralya Ulaştırma Bakanı Catherine King şunu söyledi:
“Hürmüz Boğazı’na bir gemi göndermeyeceğiz. Son derece önemli olduğunu biliyoruz fakat bu, bizden istenen bir şey değil. Biz de bu konuda bir katkıda bulunmuyoruz.
Talep edilen yardımlara ne tür bir katkı sağlayacağımız konusunda son derece netiz. Yalnızca Birleşik Arap Emirlikleri’ne (BAE) savunma desteği için uçak göndereceğiz.”
Japonya Başbakanı Takaiçi Sanae ise ABD’den resmi bir talep gelmediği için soruya yanıt veremeyeceğini fakat boğazın güvenliği için çalıştıklarını belirtti.
Japonya Savunma Bakanı Koizumi Şinciro’ysa Ortadoğu’ya Japonya Savunma Kuvvetleri gönderme konusunda hükümetin şuanda bir planı olmadığını söyledi.
Hürmüz Boğazı neden önemli?
Basra Körfezi’nin ağzındaki dar su yolu Hürmüz Boğazı, Ortadoğu’daki petrol ve LNG’yi (sıvı doğalgaz) Umman Denizi ve Hint Okyanusu’yla dünya pazarlarına ulaştırıyor.
Boğaz, küresel petrol ticaretinin yaklaşık üçte birinin sağlandığı kritik bir deniz yolu. Bölgedeki petrol üreticilerinin günlük 17-20 milyon varil ham petrol ve kondensatı Hürmüz Boğazı’ndan küresel piyasalara gönderiliyor.
Hürmüz Boğazı’nın tam bir merkezi kontrol otoritesi bulunmuyor. Tankerler, İran ve Umman’ın karasularından geçiyor.
İran, ticari gemilere serbest geçiş hakkı tanıyan Birleşmiş Milletler (BM) anlaşmasını imzalamış olsa da henüz onaylamamıştı. Petrol ve doğalgazda yüzde 90’ın üzerinde dışa bağımlı olan Türkiye de enerji fiyatlardaki yükselişten etkilenecek ülkelerin başında geliyor.
Hürmüz Boğazı’ndan geçen LNG ticaretinin büyük kısmını Çin başta olmak üzere Asya’daki alıcılar oluştururken küresel gaz piyasalarında tedarike yönelik olası aksaklıklar Avrupa başta olmak üzere fiyatlar üzerinde yukarı yönlü baskı oluşturuyor.
Petrol ticaretindeki uzun süreli aksamanın İran ekonomisini de olumsuz etkilemesi bekleniyor.
