Hükümet müdahale etmekten vazgeçemediği internet özgürlüğünü kısıtlamak için bir süredir gündeminde bulunan teklifi tamamladı. Anayasa Mahkemesi’nden geri dönen Telekomünikasyon İletişim Başkanlığı’nın (TİB) internet sitelerine erişimi mahkeme kararı olmadan dört saat içinde kapatma yetkisine dair kanun teklifi ‘kılık değiştirerek’ yeniden Meclis’e sunuldu.
Yeniden gündemde
Milliyet’ten Şebnem Hoşgör’ün haberine göre hükümet TİB’e başbakanlık ve bakanlıkların talebi üzerine hakim kararı olmaksızın ‘içerik çıkarma veya erişimin engellenme’ hakkı verecek kanun teklifi Meclis’e sundu.
AKP Konya Milletvekili Kerim Özkul’un sunduğu teklife göre, ‘İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Kanunu’na yeni bir madde eklenecek.
TİB değil hükümet karar verecek
Kanun teklifi kabul edilirse, gerekli görüldüğü takdirde internet sitelerine erişim ya da içerikler mahkeme kararıyla kısıtlanacak.
Mahkeme kararı, ‘yaşam hakkı ile kişinin can ve mal güvenliği, milli güvenlik ve kamu düzeni ile genel sağlık açısından tehlike oluşturan, suç işlenmesine sebebiyet vererek vatandaşların hak ve özgürlüklerini tehlikeye atan’ siteler ya da içerikler için gerekli olacak.
Teklif başbakan veya bakanlara istisnai bir hak getirerek mahkeme kararı olmadan da internete sansürün yolunu açacak.
Teklife göre, Başbakan ya da bakanların talebi üzerine ‘kişilerin can ve mal güvenliğinin korunması, milli güvenlik, kamu düzenin korunması, suç işlenmesinin önlenmesi ve genel sağlığın korunması’ gibi oldukça geniş yelpazede gerekçeyle, internet sitelerindeki içerikleri dört saat içinde kaldırabilecek ya da erişimi tamamen engelleyecek.
Sansür 48 saate kadar çıkacak
TİB, bu durumda derhal erişim sağlayıcılara ve ilgili içerik ve yer sağlayıcılara bildirecek.
TİB’e erişim engelleme yanında mahkeme kararı olmaksızın içerik çıkarma yetkisinin tanınmasının nedeni, teklifte şöyle açıklandı: “İçerik ve yer sağlayıcıları devreye sokularak uyar-kaldır yöntemi ile ilgili içeriğin yayından kaldırılmasına yasal zemin oluşturularak hukuka aykırı içerikle daha hızlı ve etkin bir mücadele hedeflenmiştir.”
İnternete sansür TİB’e bildirildiği andan itibaren dört saat içinde yerine getirilecek. Söz konusu içerikler çıkarılıncaya kadar erişim engellenmeye devam edecek.
Başbakanlık veya ilgili bakanlıkların talebi üzerine getirilen ‘tedbir sansürü’ 24 saat içinde sulh ceza hakiminin onayına sunulacak. Hakim, kararını 48 saat içinde açıklayacak; aksi halde karar kendiliğinden kalkacak.
Yayana da ceza gelecek
Tekilf sadece internet sitesine erişim ve içerik kaldırmayla da sınırlı değil. TİB başkanlığı, bu madde kapsamında suç oluşturan internet içeriklerini yapan ve yayanlar hakkında da cumhuriyet başsavcılığına suç duyurusunda bulunabilecek.
İnternet içeriklerinin sahiplerine ait gerekli bilgiler içerik, yer ve erişim sağlayıcılar tarafından hakim kararı üzerine adli mercilere verilecek. Verilmediği takdirde ise içerik, yer ve erişim sağlayıcıların sorumluları, en az 3 bin günden 10 bin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılacak.
Verilen içeriğin çıkarılması veya erişimin engellenmesi kararın gereğini yerine getirmeyen erişim sağlayıcılar ile ilgili içerik ve yer sağlayıcılara 50 bin liradan 500 bin liraya kadar idari para cezası verilecek.
Erişimin engellenmesi kararı olmasına rağmen uygulanmazsa devlet veya kişiler zarara uğramış ise, zararın niteliği ve derecesine göre TİB başkanlığının talebi üzerine içerik yayanları yetkilendirmenin iptaline de karar verilebilecek.
Ulaştırma Bakanlığı’na ek yetki
Teklif sadece başbakan ve bakanlara internet sitelerini sansür hakkı vermeyecek ayrıca Ulaştırma Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı’na da ek yetki geliyor.
Buna göre, bakanlığın elektronik haberleşme sektörüne ilişkin yetki ve görevleri arasına “Ulusal Kamu Entegre Veri merkezlerine yönelik politika, strateji ve hedefleri belirlemek, eylem planlarını hazırlamak ve devlet hizmetlerinde kullanılan sistemlerin barındırıldığı veri merkezlerini kamu entegre veri merkezlerinde toplamak amacıyla verilerin transferi de dahil gerekli altyapıları kurma, kurdurma, işletme, işlettirme” görevi de ekleniyor.
Üçüncü deneme
Bu teklif, TİB’in mahkeme kararı olmaksızın internet erişimini engelleyebilmesi için hükümetin üçüncü denemesi.
İlk düzenleme Şubat 2014’te gündeme gelmiş, eski cumhurbaşkanı Abdullah Gül, düzenlemeyi düzeltilmesi şartıyla onaylamıştı.
Yeni bir yasayla TİB’in sözkonusu yetkileri önce ‘mahkeme kararı’ şartına bağlandı. Gül’ün görevden ayrılmasının ardından AKP, yine bir torba yasa ile ‘mahkeme kararı’ şartını ikinci kez kaldırdı.
Anayasa Mahkemesi, CHP’nin başvurusu üzerine Ekim 2014’te bu düzenlemeyi TİB’in kamu düzeni konusunda karar mercii olamayacağı gerekçesiyle iptal etti. Bunun üzerine dün sunulan teklifle AKP, asıl kararı Başbakan ve bakanlara verecek düzenlemeyi geliştirdi.
‘Özgürlükleri tehdit eden her tür düzenleme’
Teklifin gerekçesinde internete sansür niteliğindeki düzenlemenin amacı uzun uzun da anlatıldı.
Teklifte, şu ifadeler yer aldı: “Düzenleme ile vatandaşların internet ortamında yer alan yasadışı içerikler nedeniyle mağdur olamması, zarara uğramaması, hak ve özgürlüklerin muhafaza edilmesi hedeflenmiştir. Zira milli güvenliğin ve kamu düzenini, vatandaşların ve özgürlüklerini tehdit eden her tür internet içeriği, suç işlenmesi ihtimalinin çok ciddi bir şekilde ortaya çıkmasına neden olan internet yayınları ülkemiz ve vatandalarımız için tehlike oluşturabilme potansiyeli taşımaktadır. Gecikilmesi halinde telafisi imkansız zararların ortaya çıkabileceği bu tür tehlikelerin berteraf edilebilmesi açısından yapılan düzenleme önem arz etmektedir.”
