Yılsonu ufukta belirirken asgari ücret tartışmaları başladı. Her ne kadar “daha erken” denilse bile taraflar şimdiden görüşlerini sunuyor, kafalarındaki ücrete dair beklentilerini anlatıyor. Görünen o ki asgari ücret odaklı pazarlıklar, geçmişe nazaran daha çetin geçecek. Rakam sağanağına hazır olun. Hükümet, beklenen enflasyona göre zam yapma niyetinde. Ama %17,5’lik zam kabul edilesi değil. Şu anda 17,002 liralık ücretin 20 bine çıkması demek. Beklenti; 23-25 bin lira arasında gerçekleşeceği… 25 bin lira olması halinde %47’lik zam olacak ki işverenler bu rakamı son derece maliyetli buluyor. Aralık ayında toplanacak komisyon, yılın son haftasına doğru uzlaşılan rakamı tespit eder. Uzlaşma olmazsa son sözü Cumhurbaşkanı söyler. Nitekim son 5 yıldır komisyonun belirlediği ücretin üzerine ilave konuldu. TÜSİAD önerisiyle yılda 2 kez ilan edilen asgari ücret yeniden yılda tek artışa indirildi.
Referandum sandığına razı ol, yüksek asgari ücret vereyim Enflasyon olan yerde ücret zamlarına ihtiyatlı yaklaşmalı. Yılbaşında 17,002 liralık alım gücü bugün TÜİK’e göre 12,514 liraya indi. İlan edildiği günkü alım gücünü koruyabilmesi için asgari ücretin 16,982 lira olması gerekir. ENAG’a göre alım gücü bugün 11,382 lira, olması gereken; 25,398 lira. Yakın geçmişe bakıyorum, ne zaman sandık kurulmuş ise asgari ücret artışı yüksek olmuştur. Bu, 80’li yıllarda da Özal’ın uygulamalarıydı. Seçim ekonomisiyle yüksek zam gelir, seçim olmayınca, kaşıkla verilenler seri zamlar sayesinde kepçeyle geri alınırdı. Kayıp yıllar 90’larda da durum hiç değişmedi.
Nitekim son genel seçimde yüksek zam verilmesine rağmen, yerel seçimde asgari ücrete düşük zam gelmesi, iktidara belediyeleri kaybettirmişti. Fakat 2028’e dek genel ve yerel seçim yok. Erken seçim de gündemde değil. Hal böyle iken iktidar neden asgari ücretliye veya emekliye zam versin ki… Referandum çok fazla dillendiriliyor. Hükümet, “ya anayasa önerisi için referanduma razı ol, ya da sandık kurulmayacağı için düşük zamma rıza göster”. Kısaca, geçim ile seçim arasında sıkıştık kaldık.
