Bazı yazılarımda failin öne çıkması ve mağdurun arka plana itilmesi tesadüf değildir. Bir masumiyet anlatısı yazarken bile failden bütünüyle kaçmak mümkün değildir. Çünkü zulmü önlemenin yollarından biri, failin düşünce sistemini anlamaktan geçer. Failin dünyasını, gerekçelendirme biçimlerini, öfkesini, mağduriyet anlatılarını, ahlaki kılıflarını ve kendini haklı çıkarma mekanizmalarını anlamadan zulmün nasıl işlediğini kavramak zordur. Bu, faili aklamak anlamına gelmez.
Tam tersine, faili anlamak ile faili mazur görmek arasındaki ayrımı korumak gerekir. Zulmü durdurmak için faille profesyonel, mesafeli ve eleştirel bir empati kurmak zorundayız. Onun nasıl düşündüğünü, ne hissettiğini, kendisini nasıl haklılaştırdığını, mağduru nasıl değersizleştirdiğini, şiddeti hangi anlatılarla kabul edilebilir hâle getirdiğini anlamak gerekir. Çünkü fail yalnızca eylemiyle değil, o eylemi mümkün kılan düşünce dünyasıyla da tehlikelidir.
Bu nedenle fail benim için de çekicidir. Bir yanıyla failin çekiciliği, insanın kendi bastırılmış saldırganlığıyla ilgilidir; diğer yanıyla ise faili anlamaktan kaçınmanın imkânsızlığıyla. Ancak burada fail anlatılarına eleştirel bir mesafeyle yaklaşmak, failin failliğini bağışlayan, hafifleten ya da estetize eden tutumlardan kaçınmak gerekir. Faili anlamaya çalışırken asıl empatinin faile değil, mağdura yönelmesi gerektiği unutulmamalıdır.
Failden söz etmek rahatsız edicidir, ama gereklidir. Çünkü failin karanlığına bakmadan mağdurun acısını, zulmün işleyişini ve şiddetin toplumsal dolaşımını tam olarak anlayamayız. Fakat bu bakış, failin karizmasına kapılan ya da onun gerekçelerini mazur gören bir bakış olmamalıdır. Faili anlamak, mağduru unutmak için değil; mağdurun başına geleni bir daha mümkün kılmamak için gereklidir.
