Büyük Rüşvet Operasyonu’nda bakanlara rüşvet verme iddiasıyla tutuklanan Azeri kökenli işadamı Rıza Sarraf’ın İranlı ortağı Babek Zencani İran’ı böldü. Reuters ajansı, malvarlığına bugün el konulan Zencani’nin ve daha genel olarak yolsuzluk meselesinin İran’da muhafazakârlar ile reformcular arasındaki savaşı su yüzüne çıkardığı yorumunu yaptı.
Yolsuzluk: Reformcularla muhafazakârların savaş alanı
Reuters’e konuşan İranlı yorumculara göre, eski Cumhurbaşkanı Mahmud Ahmedinecad ve milyarlarca dolarlık ticari girişimleri bulunan Devrim Muhafızları’yla yakınlığı, Zencani’yi Hasan Ruhani’nin ılımlı hükümeti için ‘siyasi bir hedef’ haline getirdi. Paris’teki Descartes Üniversitesi’nden İran uzmanı Feridun Havand, “Yeni bir hükümetin gelişi, Zencani’nin düşüşünde büyük rol oynadı. Zencani ve yolsuzluk meselesi, reformcularla muhafazakârlar arasında bir savaş konusu haline geldi” dedi.
‘Basın özgür olsaydı…’
İranlı yorumcu, Zencani’nin daha geniş çaplı ve sistematik bir sorunun semptomu olduğunu da vurguladı: “Yolsuzluk meselesini Zencani’ye veya ona benzeyenlere indirgemek yanlış olur. İran’ın ekonomik ve siyasi yapısının yanı sıra özgür bir basının eksikliği, yolsuzluğun yayılmasına yol açtı.”
‘Zencani’yi terk ediyorlar’
Havand, soruşturmanın kendilerine uzanmasından çekinen muhafazakârların Zencani’yi yalnız bıraktığını da söyledi: “Zencani’nin tutuklanması muhtemelen Ruhani hükümetini destekleyen kanat tarafından muhaliflere karşı dosyaların piyasaya sürülmesi için kullanılacak. Sertlik yanlısı siyasetçiler ve eski hükümetle bağlantılı olup Zencani’yi perde arkasından destekleyenler de artık onun yanında değil.”
‘Yandaşlığın kanıtı’
Bir önceki yönetimin yaptırımların etrafından dolaşmasına ‘yardım ederken’ sıfırdan zengin olan Zencani’nin hikâyesi, halkı pek etkilemişe benzemiyor. Öyle ki, Zencani bir ‘esin kaynağı’ gibi görülmek bir yana, ‘yandaşçılığın kanıtı’ olarak değerlendiriliyor. Reuters’a konuşan bir fabrika sahibi Zencani’nin ‘doğal olmayan yollardan’ büyüdüğünü söyleyerek, “Mesele tek bir kişiyle ilgili değil. Bu, ön cephesinde Babek Zencani’nin bulunduğu bir kolektif” dedi.
Devrim Muhafızları’nın ‘adamı’
Reuters’e göre söz konusu kolektif Devrim Muhafızları’ndan başkası değil. Devrim Muhafızları’nın toplumsal, siyasi ve ekonomik nüfuzunun Ahmedinecad döneminde genişlediğini hatırlatan ajans, Zencani’nin 2010’da bu kurumun kontrolündeki en büyük şirketlerden Hatam el Anba’ya yardım etmeye başladığını vurguladı. Devrim Muhafızları’nın ABD ve AB’nin yaptırım listesinde olduğu bilinirken, reformcu milletvekili İsmail Gerami Mogadam “Zencani Devrim Muhafızları’nın ve bu şirketin sorunlarını kısmen çözüyordu” dedi.
Babek Zencani kimdir?
* 39 yaşında, 10 milyar dolar serveti var. İran’daki bütün malvarlığına el konuldu.
* Sarraf’ın ortağı olduğu öne sürülüyor; ikisi de bu iddiayı reddediyor.
* Yaptırımlara tabi tutulan İran petrol bakanlığı adına petrol sattığı ancak bakanlığı 2.7 milyar dolardan fazla dolandırdığı iddia ediliyor.
* 12 İranlı milletvekili, Ruhani’ye yolladıkları mektupta yolsuzluk yaptığına dair yeterli kanıt bulunduğunu belirtmişti.
* 30 Aralık’ta gözaltına alındı; tutuklanıp Tahran’daki Evin Hapishanesi’ne konuldu.
