Tarihi referandumdan kesin olmayan sonuçlara göre ‘Evet’ çıkmasının ardından iktidara yakın gazeteler seçimi ‘zafer’ olarak tanımlarken, bazı gazeteler Yüksek Seçim Kurulu’nun (YSK) kararları nedeniyle ‘şaibeye’ dikkati çekti.
‘Cumhurbaşkanlığı hükümet sistemi’ referandumunda resmi olmayan ve tek yayıncı AA’nın aktardığı sonuçlara göre ‘Evet’ yüzde 51.41, ‘Hayır’ yüzde 48.59 çıktı.
Referanduma damgasını vuran ise YSK’nın mühürsüz oy pusulaları ve zarfların dışarıdan getirildikleri kanıtlanmadıkça geçerli kabul edeceğini açıklaması oldu.
İktidara yakın gazeteler seçimi, ‘Başkan’ olarak andıkları Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan’ın bir ‘zafer’i olarak görürken, muhalif medya seçimdeki tartışmalı uygulamalara değindi, karşı oyların çokluğuna vurgu yaptı. Hürriyet, Posta ve Karar gibi gazetelerse sonuçları aktarmakla yetinerek ‘yeni sistem’ vurgusu yaptı.
Cumhuriyet vurgusu
Hürriyet, yapılan değişikliği ’94 yıl sonra yeni sistem’ diyerek okurlarına duyurdu.
AKP ve MHP’nin toplam oylarının yüzde 61’i bulduğu ancak referandumda 10 puanlık bir kayıp olduğuna dikkati çeken Hürriyet, büyükşehirlerden 17’sinin ‘Hayır’, 13’ünün ‘Evet’ dediğini yazdı.
Gazetede Erdoğan’ın sözlerinin yanı sıra YSK’nın kararı, CHP lideri Kemal Kılıçdaroğlu’nun itirazları, Avrupa Birliği’nin ve Batılı ülkelerin ilk açıklamaları da kendine yer buldu.
‘Halk ihtilali’
Hükümete yakınn Sabah gazetesi, ilk sayfasında Erdoğan’ın iki büyük fotoğrafını kullanmayı tercih ederek sürmanşetinde “Türkiye ‘Evet’ dedi” diye yazdı.
Sonuçları ‘Halk ihtilali’ olarak gören gazete, seçimi kazananın Türkiye olduğunu ifade ederek ‘demokrasi şöleni’nden bahsetti. YSK’nın aldığı tartışmalı karara değinmeyen gazete, manşet haberinde “Referandumda tarihi bir zafere imza atan Türk milleti, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın öncüsü olduğu Cumhurbaşkanlığı hükümet sistemine ‘Evet’ dedi, değişim başladı” cümlelerine yer verdi.
Sabah, halkın ’15 Temmuz’da hain darbe girişimine başlattığı kahramanca direnişi sandıkta taçlandırdığını’ da yazı.
‘Dış mihraklara cevap’
Erdoğan’ın eşi Emine Erdoğan’la yaptığı balkon konuşmasında sarf ettiği “Milletim dik durdu” sözünü fotoğraf kullanarak sürmanşetine taşıyan Yeni Şafak gazetesi, “Türkiye kazandı” manşetini attı.
Gazete, Başbakan Binali Yıldırım’ın ‘dış mihraklara en güzel cevabın verildiğini’ söylemesini ‘Gurbetçi Avrupa’ya ders verdi’ haberiyle birlikte kullandı, AKP’nin referandum süreci boyunca batılı ülkelerin Türkiye karşıtlığı yaptığı tezine katkı sundu.
‘Evet’ çıkmasıyla koalisyonların ve istikrarsızlığın ‘tarihe karıştığına’ vurgu yapan gazete, 18 maddeyi ‘neredeyse bütün Avrupa’nın açık saldırılarla engellemeye çalıştığını’ savundu. Sabah gibi Yeni Şafak’ta da YSK’nın tartışmalı kararı görmezden gelindi.
Gazete, değişikliğin ‘sivil devrim’ olduğunu yazdı.
Cumhuriyet’ten şaibe vurgusu
‘Sandığa gölge düştü’ manşetiyle çıkan Cumhuriyet, “Türkiye’nin OHAL altında, medyanın tek ses olduğu ve siyasetçiler içerideyken yapılan seçimin sonucu da tartışmalı” diyerek YSK’nın tartışmalı kararına ve kesin sonuçlar açıklanmadan AA’nın verileri baz alınarak erkenden ‘zafer’ ilan edildiğine vurgu yaptı.
Kılıçdaroğlu’nun seçimin tartışmalı olduğuna dair sözlerini ilk sayfadan gören gazete, AKP’nin ‘Hayır’ çıkan büyükşehirlerde hayal kırıklığına uğradığını, seçim haritasının değiştiğini yazdı.
BirGün, ‘iyi tarafından’ baktı
Sürmanşetinde İstanbul, Ankara ve İzmir’de ‘Hayır’ oyu çıktığına değinen BirGün, ‘adaletsiz yarışa, sahtekarlığa, baskılara ve karanlığa karşı 24 milyon cesur insan’ın olduğunu manşetine taşıdı.
Seçim sürecinde ‘Evet’in imkanlarına atıf yapan gazete, YSK’nın seçime şaibe düşürdüğünü bildirdi.
Sözcü ‘vicdanlara seslendi’
Sözcü de İstanbul, Ankara ve İzmir’de çıkan ‘Hayır’ oylarını hatırlatarak “Vicdanınız rahat mı?” manşetiyle çıktı.
“Yüksek Seçim Kurulu, mühürsüz oyları son anda geçerli sayınca referandumun seyri değişti… 2,5 milyon oyun şaibeli olduğu iddia edildi, toplumun yarısı böyle sordu” diyen gazete, ‘göz göre göre oy sahtekarlığı yapıldığı’ iddiasını fotoğraflarla destekledi.
Sözcü, “Türkiye’nin yönetim şeklini değiştiren ve tüm ülkenin kaderini iradesine teslim eden anayasa değişikliği oylaması, hilelerle anılacak” diye yazdı.
Yeniçağ’a göre ittifak başarısız
Partilerinin aksine referandumda ‘Hayır’ diyen MHP’lilerin çizgisindeki Yeniçağ, AKP, BBP ve MHP’nin 1 Kasım 2015’teki toplam oy sayılarına ulaşamadığını, iktidarın açığını HDP’nin kapattığını yazdı.
‘Erdoğan’ın zaferi’
Sonuçları ‘Erdoğan’ın zaferi’ olarak gören Habertürk, ilk sayfasındaki tüm haberlerinin başlığını siyasetçilerin açıklamalarından vermesi dikkati çekti.
‘Değişime onay’
Kimi yazarlarının ‘Hayır’ dediğini açıkladığı Karar, seçmenlerin ‘değişime oy verdiğini’ belirterek sonuçları ‘Yeni dönem’ diyerek sundu.
‘Bir elmanın iki yarısı’
‘Hayır’ diyen Saadet Partisi’ne yakın Milli Gazete, ‘gerilim ve kamplaştırma kampanyalarının kaybettiğini, birlik ve bütülüğün kazandığını’ savunarak “Rekor katılımdan çıkan sonuç; bir elmanın iki yarısı gibisiyiz” dedi.
‘Hepimiz kardeşiz’ manşetini atan gazete, AKP, MHP, BBP ve HÜDA-PAR ittifakının, bu partilerin 2014’teki toplam oylarının altında oy aldığına vurgu yaptı.
Posta’da da ‘zafer’ yok
‘Zafer de yok hezimet de’ manşetiyle çıkan Posta, ‘Evet’in ‘Hayır’ oylarından 1 milyon 252 bin fazla olduğuna dikkati çekti.
‘Başkan Erdoğan’
Erdoğan’ın balkon konuşmasından bir fotoğraf kullanan Star, sonuçları ‘Milleti zaferi’ olarak tanımladı, ‘Faşist Avrupa şokta’ diye yazdı.
Seçimleri ‘Yeni Türkiye’nin doğum günü’ olarak gören gazete, YSK’nın tartışmalı kararına değinmedi.
‘Karar verildi’
Sürmanşetinde ‘Karar verildi’ diyen Milliyet, manşetine Erdoğan’ın sözlerini tırnak içine almadan taşıdı.
Gazete, YSK’nın kararının tartışma yarattığını da yazdı.
Yeni Akit’ten MHP’ye gönderme
‘Değişime evet’ manşetiyle çıkan iktidarın ‘hızlı’ gazetelerinden Yeni Akit, ilk sayfasında muhalefete yer vermedi, seçimde ‘Evet’ diyen MHP liderinin sözlerini kullandı.
Gazete manşet haberinde “Terör örgütleri PKK, FETÖ ve DEAŞ’a rağmen, Haçlı ittifakı CHP, HDP’nin yanı sıra dahili ve harici işbirlikçilere rağmen, millet yeni sisteme ‘Evet’ dedi” diye yazdı.
Gazete, HDP’nin güçlü olduğu kentlerde ‘Evet’, MHP’nin ‘kaleleri’ olarak bilinen kentlerde ise ağırlıklı olarak ‘Hayır’ çıktığını duyurdu. Bu haberinin altında ise MHP lideri Devlet Bahçeli’nin “Önemli bir başarıdır” sözlerine yer vererek gönderme yaptı.
‘Başkan’ı ilan etti
“Millet liderini başkanlığa taşıdı, prangalar kırıldı yükseliş devri başladı” diyen Türkye, Erdoğan için ‘O artık başkan’ manşetini attı.
‘Milletin kararının iç ve dış düşmanlara tokat gibi indiği’nden bahseden gazete, şöyle yazdı: “Hainlerin ve Pensilvanya’daki elebaşlarının son umudu sandıktı! Algı operasyonları ile milli iradeye yine yön vermeye kaltılar. Ama son ‘gülen’ yine millet oldu. Çoğu FETÖ’cü tutuklulardan oluşan 21 cezaevinden ‘Hayır’ oyu çıktı.”
‘Eşitsiz koşullar’
Evrensel, referandum süreci boyunca süren eşitsizliğin, seçim günü sandıkra iktidar baskısı olarak sürdüğüne dikkati çekerek, propaganda yasağının delindiğini yazdı.
‘Sandıkta iktidar gölgesi’ manşetiyle çıkan gazete, doğu ve güneydoğu bölgelerinde hak ihlalleri yapıldığını ifade etti.
‘Avrupa’ya mesaj’
‘Millet yönetime el koydu’ diyen Akşam, ‘Türk milletinin dışarıdan ve içeriden gelen saldırılara’ sandıkta ‘Dur’ dediğini yazdı.
Gazete, iktidara yakın benzerleri gibi seçmenlerin Avrupa, ‘FETÖ’, PKK ve DHKP-C’ye karşı hükümete güvenoyu verdiğini belirterek, yurttaşların dünyaya “Bu ülkeyi ben yönetiyorum” diyerek mesaj verdiğini kaydetti.
‘Mühür’ vurgusu
Aydınlık, sürmanşetine yakın olduğu Vatan Partisi Genel Başkanı Doğu Perinçek’in yazısından ifadeler taşıdı.
Manşetinde, YSK’nın tartışmalı kararına atıfla ‘Mühürsüz anayasa’ diyen gazete, “Tarihi seçim skandallara sahne oldu. Mühürsüz pusulaların geçerli sayılması seçimin meşruluğuna gölge düşürdü” değerlendirmesinde bulundu.
