İnsan Hakları İzleme Örgütü, 2013 Dünya Raporu’nda Türkiye’nin notunu iyice kırdı. Raporda AKP hükümetinin tahammülsüzlüğünün, medyanın da suskunluğunun arttığı tespiti yapıldı. Örgüt, “2002’den bu yana üç dönemdir iktidarda olan ve güçlü bir meclis çoğunluğunun tadını çıkaran AKP, siyasi muhalefet, halk protestoları ve eleştirel medyaya karşı artan bir tahammülsüzlük sergiliyor” tespitini yaptı. Gezi eylemlerine ağırlıklı olarak yer verilen raporun tespitleri özetle şöyle:
‘Medya Gezi’de sessiz kaldı’
* Hükümet, Gezi Parkı protestolarını ısrarla sert bir biçimde bastırarak insan haklarını ihlal etti.
* İstanbul ve diğer kentlerdeki protestolara verilen yanıt, barışçıl gösteri ve ifade özgürlüğü hakkı karşısında giderek artan hoşgörüsüzlüğü ortaya koydu.
* Polis, Gezi Parkı protestoları sırasında gaz kapsüllerini yasa dışı biçimde doğrudan göstericilerin üzerine fırlattı; bunun doğrudan bir sonucu olarak onlarca gösterici başlarından ciddi biçimde yaralandı.
* Türkiye medyasının büyük kısmının Gezi protestoları karşısındaki suskunluğu veya taraflı yayınları, çok sayıda medya şirketinin hükümet çıkarlarıyla çeliştiği durumlarda haberleri tarafsız olarak vermekteki isteksizliğinin altını çizdi. 2013’te, aralarında anaakım medyada çalışan saygın gazetecilerin ve yorumcuların da bulunduğu çok sayıda medya çalışanı işlerinden çıkarıldı.
‘Devlet kendi suçlularını koruyor’
* Polis, asker ve hükümet yetkililerinin ihlallerinden mağdur olan kişilere adalet sağlanmasının önünde büyük engeller bulunuyor. (Bu yoruma Roboski, Hrant Dink ve Ergenekon davası örnek gösterildi.)
* Türk yetkililer, onbinlerce Suriyeli sığınmacının Türkiye’ye geçmesini dönem dönem engelleyerek, bu kişileri hava saldırılarının yapıldığı yerler dahil, sınırın Suriye tarafındaki kamplarda kalmak zorunda bıraktı.
* 2013’te yapılan reformlar, şiddet içermeyen siyasi sebeplerden ötürü ‘silahlı örgüt üyesi’ olmakla suçlanan binlerce kişinin durumunda iyileşme sağlamadı.
* 2013’te, halkın bir kesiminin dini duygularına hakaret ettikleri gerekçesiyle bir dizi tanınmış isim yargılandı. Bu durum, son yıllarda sıkça görülen ‘Türklüğe hakaret’ davalarına benziyor.
Üç ‘iyi’ gelişme
Raporda, Türkiye’de 2013’te yaşanan olumlu gelişmeler de şöyle sıralandı:
* Demokratikleşme paketi
* Barış süreci
* 4’üncü yargı paketinde Terörle Mücadele Kanunu’nda yapılan değişikliler.
