sanat@diken.com.tr
Kozmolog Carl Sagan, zamanında “Kitap, insanların sihir yapabileceğinin kanıtı” demişti.
Fiziksel bir nesne ve teknolojik bir adım olan kitabın ilerleyişi kolay olmuyor. Dış görünüşe dayalı hamleler ve dizimdeki küçük çaplı değişiklikleri bir kenara bırakacak olursak, kağıda basılan kitabın evrimi 2 bin yıldır yavaş yavaş ilerliyor.
Bu sihrin kanıtı ve evrimin yeni aşaması da bir iPhone boyutunda, normal ölçülerden daha küçük kitaplar.
Yeni trend küçük kitaplar
Yavaş yavaş piyasada görülmeye başlayan bu kitaplar yayıncılık endüstrisini ve insanların okuma biçimini değiştirebilir. Tabii bunun için okurların anlayışının da değişmesi gerekiyor.
Zira bu kitaplar alışılagelmişin aksine yatay, yani sağa ve sola açılan kitaplar yerine, dikey kitaplar, yani yukarı ve aşağı açılan kitaplar.
Dünyanın en prestijli yayınevlerinden Penguin şimdiye dek Dan Brown, John le Carré, Ian McEwan, Agatha Christie ve F. Scott Fitzgerald gibi yazarların kitaplarını bu formatta da bastı.
Türkiye’de de bu hamleyi yapan yayınlardan biri Can Yayınları oldu. Yayınevinin popüler ve çok satan kitaplarını bu küçük ve kalın kitaplarda bulmak mümkün.
Bu kitapların boyutları ise gerçekten cep telefonlarını andırıyor. Çoğu 8×12 cm boyutunda ve ilgi çekici tasarımlara sahip. Dünyada giderek yükselen bu trend Türkiye’de henüz emekleme aşamasında.
Yayıncılar internet ve akıllı telefonlarla büyüyen veya bu teknolojik dünyanın içinde yaşayan gençlerin ilgisini bu dikey kitaplarla çekmek istiyor.
Aslında küçük boy kitaplar yeni değil. Cep kitapları küçük kitapların bir prototipi gibi görülebilir ama yatay okunan kitapların tarihi 1939’a dayanıyor. Ama minyatür nitelikteki bu kitaplar, İkinci Dünya Savaşı sırasında okunma kolaylığını sağlamayı amaçlıyordu.
Şimdi ise amaç genç okurlara yeni bir okuma deneyimi sunmak.
Son yıllarda yayıncılıktaki en kapsamlı hamleler elektronik kitapta, sesli kitapta ve genel olarak dijital yayıncılıkta olsa da dikey kitap deneyiminin okurun kitaba bakışını (hem soyut hem de somut anlamda) değiştirmesi umuluyor.
Yayıncılara göre gençler nasıl okumaktan hoşlandıklarını hala öğreniyor. Şöyle düşünüyorlar: “Standart kitaplardan ziyade cep telefonu tecrübesine daha çok benziyor ama cep telefonundan çok kitaba yakın. Telefonda kitap okumanın sıkıntılı tarafı, telefonda başka birçok şey yapabiliyor olmam.”
Alışılmışın dışındaki bu yeni format mevcut kitap formatının yerini alabilir mi ya da kitaba dair anlayışı değiştirebilir mi, orası bilinmez. Ama yayıncıların okunabilir olan tasarımlara yönelmesi, daha çok okuru çekme çabası ticari bir kaygının ötesinde Instagram’da zaten ‘cool’ hale gelmiş okuma eylemini daha yaygın kılabilir. En azından yayıncılar böyle düşünüyor.
Bu yazıdaki bilgilerin çoğu New York Times‘tan derlenmiştir.
