Almanya ile ilişkilerin bir türlü toparlanamaması, Türkiye’yi Avrupa Birliği’nin (AB) üyelik öncesi ayırdığı kaynaklardan yaklaşık 4.5 milyar avroluk fondan edebilir.
Türkiye, birliğe katılım hazırlığındaki ülkelere sağlanan bir hak sayesinde, müzakereler sürerken Katılım Öncesi Mali Yardım Aracı (IPA ve IPA II) kapsamında AB fonlarından yararlanıyor. Bu fonlar 2014-2020 yılları arasında Türkiye’de bakanlıklar ve sivil toplum kuruluşları için 4.5 milyar avro kaynak olarak belirlenmişti.
Bu kaynağın kullanma alanları da birliğe katılım şartlarıyla paralel olarak, ‘demokrasi ve hukukun üstünlüğü, yargı, temel haklar, içişleri, sivil toplum, kamu yönetimi, çevre ve iklim değişikliği, ulaştırma, enerji, rekabet edebilirlik ve yenilik, istihdam, sosyal politikalar ve insan kaynaklarının geliştirilmesi ile tarım ve kırsal kalkınma’ olarak belirlendi.
Bir ülkenin AB fonlarından yararlanması, yabancı yatırımcılara güven veriyor ve ülkeye dış yatırımların yolunu açıyor. Dolayısıyla AB fonları cari açığı bulunan Türkiye için hayati önem taşıyor.
Ancak kısa süre önce Almanya, Avrupa Komisyonu’ndan Türkiye’ye yönelik ekonomik baskıyı artırmasını talep etmiş, buna gerekçe olarak da ‘Türkiye’nin demokrasi ve hukuk devleti ilkelerinin korunmasını sağlamayı’ göstermişti.
Peki bu çağrı ne anlama geliyor, fonların kesilmesi mümkün mü?
‘Çok negatif katkı yapar’
Dünya’dan İbrahim Ekinci ve Sercan Akıncı’nın haberine göre, AB’yle ekonomik ilişkilerde uzman isimler de iki ülke arasındaki krizin Türkiye’ye zarar vereceğinin altını çiziyor.
İktisadi Kalkınma Vakfı (İKV) Başkanı Ayhan Zeytinoğlu, olası sıkıntıları şöyle anlattı: “Bize ayrılan 4.5 milyar euro. Şimdiye kadar 190 – 200 milyon euro kullanmışız. Çok az! Asıl kullanım zaten bundan sonra başlayacak. Daha çok STK’lar kullandığı için önemli. Almanya’nın Komisyon’dan talebi tehlikeli. Müzakerelerin durması lazım. Buna Konsey’de 3’te 2 çoğunlukla karar verilebiliyor. Bu zor. Ama AB’de Almanya’nın istemediği de olmaz. Başka yollar bulurlar. Fonların kesilmesi çok negatif etki yapar. İlişkilerin durması anlamına gelir. AB çıpası Türkiye için önemliydi. Müzakere başlayınca Türkiye’ye giren yabancı sermaye 28 kat artmıştı. Arap sermayesi de ona bakıyor. Biz Kopenhag Kriterleri’ni tutturalım da son referandumda halk üyeliği kabul etmesin.”
‘Güçlük çıkarırlar’
İKV Genel Sekreteri Doç.Dr. Çiğdem Nas da, AB fonlarının, aday ülkeleri hazırlama amaçlı fonlar olduğu için, kullandırılmasının engellenmesine ancak Avrupa Konseyi’nin karar verebileceğini söyledi.
Nas, “Bu kaynağı Türkiye’ye vermemek, müzakereleri askıya almayı gerektirir. Buna da Avrupa Konseyi karar verebilir. Komisyon ancak tavsiye eder. Müzakereleri durdurmadan fonları kullandırmamak ancak güçlük çıkarmak şeklinde olabilir. Şunu yaptın, bunu yapmadın gibi engeller çıkarılabilir” dedi.
