Konya’nın kent merkezinde Selçuklu Sultanı Alaaddin Keykubat döneminde inşa edilen kalenin 12 kapısından birinin temeline arkeolojik kazılarla ulaşıldı.
‘Konya Dış Kale Sur Hattı ve Larende Kapısı’ arkeolojik kazısı geçen yıl başladı.
Merkez Meram ilçesi Sahipata Mahallesi’nde yürütülen kazıda, tarihi kaynaklardaki çizimlerde ve 19’uncu yüzyıl sonlarındaki fotoğraflarda görülen surların ortaya çıkarılması amaçlanıyor.
11 metrelik kapıyla surların 120 metresi ortaya çıktı
Kazılarda, Alaaddin Keykubat’ın 1221’de yaptırdığı üç metre genişliğindeki surların 120 metrelik bölümüyle 11 metrelik bir kapısı gün yüzüne çıkarıldı.
Kazı sorumlusu Mehmet Ali Çelebi, kent merkezinde Kasım 2024’te başladıkları çalışmalarda önemli bulgulara ulaştıklarını söyledi.
Konya dış sur duvarlarının yaklaşık 120 metrelik kısmının ortaya çıkarıldığını, bu alan üzerinde Larende Kapısı’nın temellerine ulaşıldığını belirten Çelebi şunları anlattı:
“Eskiden Larende yokuşu olarak bildiğimiz yerde, Sultan Alaaddin’in devlet bütçesiyle yaptırdığı Larende Kapısı’nın temeli bir bütün olarak açığa çıkarıldı.
11 metre genişliğinde bir kapı. Surlar üç metre genişliğinde, tamamı toplama taşlardan, sandık duvar tekniği ile yapılmış, içi moloz dolgulu. Dıştan kaplama yapılmış. Hendek kalıntılarına ve köprü ayaklarına ulaştık. Kazı devam etmektedir.”
Moğol tehlikesine karşı inşa edildi
Çelebi, surların yapılma amacıyla ilgili şu bilgileri verdi:
“Alaaddin Keykubat, Moğol tehlikesinin hissedildiği bir dönemde şehri korumak için dış sur hattını inşa ettirmiştir.
Yaklaşık 4,5 ila 5 kilometre uzunluğundaki bu surlar 1255’te tahrip edilmiş, daha sonra Fatih Sultan Mehmet döneminde onarımlar yapılmıştır. Ancak 1835 yılına gelindiğinde surlar, neredeyse tamamen yok olmaya başlıyor.
Avrupalı seyyahların o dönemde yaptıkları çizimler bugün yürütülen kazılarda önemli bir kaynak oluşturdu.”
Yüzyıllık tartışmaya arkeolojik yanıt
Çelebi, Konya’da uzun süredir tartışılan ‘dış surların varlığı’ konusunun da açıklığa kavuşturulduğuna işaret etti:
“‘Hendek var mıydı? hangi döneme aitti, şehrin savunması nasıl sağlanıyordu’ gibi sorular vardı. Bu soruların cevabını bulabildiğimiz bir arkeolojik kazı yapılıyor.
Bu kazı, Selçuklu başkenti Konya’nın tarihi dokusuna ışık tutan en önemli arkeolojik keşiflerden biridir. İsmi bilinen seyyahların anlattığı, çizimleri yapılan kapı, yapılan kazı çalışmasıyla açığa çıkarıldı.”
Şehrin dört anıtsal kapısından biri
Çelebi’nin verdiği bilgilere göre Larende Kapısı şehrin 12 kapısından biriydi. Ayrıca devlet bütçesiyle yaptırılan dört anıtsal kapı arasında en görkemlisi olarak biliniyordu.
Seyyahların çizimlerinden bilinen Larende Kapısı’nın gün yüzüne çıkarılması, Selçuklu kimliğine ait önemli bir yapının varlığının somut biçimde kanıtlanması anlamına geliyor.
