İspanya hükümeti, 1981’deki askeri darbe girişimine dair 167 gizli belgeyi kamuoyuyla paylaştı.
Belgelerde darbecilerin ‘vur’ emrinden Kral Juan Carlos’un süreci durdurma çabalarına kadar kritik detaylar yer alıyor.
İspanya’da azınlık sol koalisyon hükümetinin kararıyla 23 Şubat 1981’deki başarısız darbe girişimine dair gizli belgelerin tamamı 45 yıl sonra erişime açıldı.
Hükümetin resmi sitesinden (www.lamoncloa.gob.es) bugün yayınlanan belgeler, ülkenin diktatörlükten demokrasiye geçiş sürecindeki ayrıntıları ortaya koyuyor.
O tarihte parlamenter monarşiyle yönetilen İspanya’da Yarbay Antonio Tejero Molina’nın başında bulunduğu yaklaşık 200 jandarma erinin meclisi basmasıyla başlayan darbe girişimi, 18 saat sonra başarısızlıkla sonlanmıştı.
Dönemin Kralı 1’nci Juan Carlos, televizyonda halka hitaben yaptığı konuşmada darbeyi kınayarak hukukun üstünlüğünü ve demokratik hükümetin devamını istemiş, bu da girişimin başarısız olmasında kilit rol oynamıştı.
Devlet televizyonunu basan askerlere öldürme talimatı verilmiş
Belgelerdeki telsiz kayıtları, İspanya devlet televizyonu RTVE’nin binasına giren askerlere ‘öldürmek için’ ateş açılması talimatı verildiğini gösteriyor.
Şu ifade dikkat çekiyor: “Uyarı ateşinden sonra doğrudan öldürmek için ateş edin. Tanklar ve araçlar konuşlanmak üzere hazır bekletiliyor.”
Darbenin başarısız olmasının hemen ardından üst düzey askeri yetkililerce yazılan belgeye göre darbeciler, başarısız olmalarının öncelikli sebebini, Kral Juan Carlos’u ‘rahat bırakmalarına’ bağlıyor.
Belgelerde bu karardan ‘büyük bir hata’ diye bahsediliyor.
Notun sonundaysa “Kral, sosyalistlerin bir hükümet kurması yönündeki intiharvari girişimine devam edecek. Bundan dolayı saygı duyulacak bir sembol olarak bile görülemez” deniyor.
Belgelerde ayrıca Yarbay Tejero’nun eşi Carmen Diaz Pereira’nın darbe girişimi sırasındaki telefon görüşmelerinde kocasını kastederek “Onu bir sigara izmariti gibi terk ettiler” dediği görülüyor.
Sanchez ‘tarihi borcu kapanması’ dedi
Başarısız darbe girişimine ait belgelerin kamuya açılması, İspanya’da siyasi tartışmalara da neden oldu.
Başbakan Pedro Sanchez “Demokrasiler, daha özgür bir gelecek inşa edebilmek için geçmişlerini bilmek zorundadır” dedi ve ‘kamuoyuna olan tarihi borcu kapatmayı amaçladıklarını’ söyledi.
Öte yandan ana muhalefetteki sağ görüşlü Halk Partisi (PP) ve aşırı sağcı Vox, hükümeti ‘göz boyamak ve gereksiz konuları gündeme getirmekle’ suçladı.
