İran Petrol Bakanı Muhsin Paknejad, ABD’nin 60 günlük yaptırım muafiyetini sona erdirme kararına rağmen petrol ihracatının kesintisiz devam ettiğini öne sürdü.
Trump dün (13 Temmuz) Hürmüz Boğazı’nda ABD deniz ablukasının yeniden yürürlüğe girdiğini ve boğazdan geçen tüm kargolar ücret alınacağını duyurmuştu.
Paknejad, Tahran ile Washington arasında varılan mutabakat zaptında 60 günlük petrol ihracatı muafiyeti tanınmasına rağmen eski mekanizmaları bozmadıklarını vurguladı.
Siyasetçi ABD’nin verdiği taahhüde uymadığını ve petrol ihracatı muafiyetini sona erdirerek mutabakat zaptının 10’uncu maddesini ihlal ettiğini belirtti:
“Petrol ihracatının devamı için öngörülen yapılar korunduğu için, ülkenin petrol ihracat süreci eskisi gibi devam ediyor ve şükürler olsun ki bu konuda herhangi bir sorun yaşamıyoruz.”
Mutabakat metnindeki 10’uncu madde şöyle:
“10- ABD, bu mutabakat zaptının imzalanmasının hemen ardından ve yaptırımların sona ermesine kadar, ABD Hazine Bakanlığı’nın İran ham petrolü, petrol ürünleri ve türevlerinin ihracatı ile bankacılık işlemleri, sigortacılık, nakliye vb. dahil olmak üzere tüm ilgili hizmetler için muafiyetler vereceğini taahhüt eder.”
Hürmüz Boğazı neden önemli?
Basra Körfezi’nin ağzındaki dar su yolu Hürmüz Boğazı, Ortadoğu’daki petrol ve LNG’yi (sıvı doğalgaz) Umman Denizi ve Hint Okyanusu’yla dünya pazarlarına ulaştırıyor.
Boğaz, küresel petrol ticaretinin yaklaşık üçte birinin sağlandığı kritik bir deniz yolu. Bölgedeki petrol üreticilerinin günlük 17-20 milyon varil ham petrol ve kondensatı Hürmüz Boğazı’ndan küresel piyasalara gönderiliyor.
Hürmüz Boğazı’nın tam bir merkezi kontrol otoritesi bulunmuyor. Tankerler, İran ve Umman’ın karasularından geçiyor.
İran, ticari gemilere serbest geçiş hakkı tanıyan Birleşmiş Milletler (BM) anlaşmasını imzalamış olsa da henüz onaylamamıştı. Petrol ve doğalgazda yüzde 90’ın üzerinde dışa bağımlı olan Türkiye de enerji fiyatlardaki yükselişten etkilenecek ülkelerin başında geliyor.
Hürmüz Boğazı’ndan geçen LNG ticaretinin büyük kısmını Çin başta olmak üzere Asya’daki alıcılar oluştururken küresel gaz piyasalarında tedarike yönelik olası aksaklıklar Avrupa başta olmak üzere fiyatlar üzerinde yukarı yönlü baskı oluşturuyor.
