İktisatçı yazar Mustafa Sönmez, siyasi hedeflerin öncelik kazanmasıyla ekonomi yönetiminde yanlışlar yapıldığını vurguladı: “Sen aldığın parayı iç pazara ve inşaata gömersen, döviz kazanamazsan, bu parayı geri ödeyemezsin ve çamura saplanırsın.”
BirGün gazetesine verdiği söyleşide ekonomi yönetimine ilişkin değerlendirmeler yapan Sönmez iç talebi kullanan bir büyüme sürecinin bittiğini söyleyerek “Şimdi bunu toparlayabilmeleri çok güç” dedi.
AKP’nin siyasi hedefleri, paranın çevrilmesi ve akıllı kullanılmasını engellediğini belirten iktisatçı şöyle devam etti: “Çünkü ne şartla olursa olsun ekonomi büyüsün, bu inşaatla olacaksa da inşaatla olsun; insanların gelirleri düşmesin ve bundan dolayı bir muhalefet oluşmasın diye düşündüler. Bunun eninde sonunda bir tıkanma getirip getirmeyeceğini çok umursamadılar. Ama bunun tıkanacağı çok açıktı. Sen aldığın parayı tamamen iç pazara ve inşaata gömersen, döviz kazanmazsan, bu parayı geri ödeyemezsin ve çamura saplanırsın.”
‘Batı’nın derdi parası’
AKP iktidarının çok ciddi bir güven sorunu yarattığını savuran Sönmez’e göre dış yatırımcılar için Türkiye’ye gelmek artık bir macera: “Bu cumhurbaşkanlığı hükümet sistemi, dışarıda da kabul görmedi. Hele bu YSK meselesi hepten tüy dikti. Dolayısıyla dış yatırımcılar açısından Türkiye’ye gelmek bir macera. Göstergeleri çok bozuldu ve şeffaf olmaktan uzaklaştı. Hazine’de görünen açıklar gerçek açık mı yoksa bunun çok daha ötesinde bir gerçeklik mi var, bilinmiyor. Tabii hukuk da önemli bir mesele. Batı’nın derdi insan hakları falan değil, ‘Bizim paramız ne olacak?’ diye düşünüyorlar.”
AKP’nin ekonomideki sıkıntıları kamu varlıklarını satarak direnç gösterdiğine dikkat çeken Sönmez krizin son raddelerini ise şöyle anlattı: “Şimdi AKP’nin iniş aşamasındayız. Kriz tünelinde çember epey bir daralmış halde. Birikmiş borçlar çevrilemiyor ve yeni kaynak girişi sağlanamıyor. “
‘Dönüp dolaşıp gidilecek yer IMF’
Türkiye’nin riski artmış bir ülke olarak dışardan para bulamadığı için ekonomi yönetiminin dönüp dolaşıp IMF’ye gitmek zorunda kalacağını savunan iktisatçıya göre bu da ABD ile ilişkilere bağlı: “Alınmış borçları geri ödeme, büyüme için yeni rüzgâr bulma konusunda çok ciddi sorunları var. Böyle olunca da bunun sonucu olarak döviz fiyatlarında artış yaşanıyor. Döviz fiyatları arttığında ürün maliyetleri artıyor ve enflasyon yükseliyor. İnsanlar enflasyon oranında gelirlerini artıramadıkları için fiili olarak bir yoksullaşma hissetmeye başladılar. İş yerleri kapanıp yeni yatırımlar yapılamayınca işsizlik devasa boyutlara ulaştı. Dolayısıyla şimdi kitleler kriz halini hissediyorlar. AKP’nin buradan çıkışı epey zor. Türkiye riski müthiş artmış bir ülke olarak artık dışarıdan da para bulamıyor. Bu anlamda diğer benzer ülkelerden de epey ayrışmış durumda. Burada dönüp dolaşıp gideceği yer sonunda IMF. Ama onun da ABD ile ilişkilere bağlı olan birçok şartı var.”
