CHP, Irak’ta mezhep savaşına dönüşmesinden korkulan ‘IŞİD krizi’nin Türkiye’ye faturasını hesapladı.
Rapora göre petrolün varil fiyatının artmasıyla Türkiye’nin enerji faturası 4.5 milyar dolar kabaracak. Bölgeye yapılan ihracat 2.5 milyar dolara yakın azalacak.
İhracata bağlı taşımacılık hizmetleri ve krizin Türk müteahhitlerinin bölgedeki işlerine yapacağı etkiyle birlikte fatura 8.5 milyar doları bulacak.
CHP Ekonomi Politikaları Genel Başkan Yardımcılığı’nın Genel Başkan Yardımcısı Faik Öztrak’ın koordinasyonunda hazırladığı ‘Irak Krizi ve Türkiye Ekonomisi Üzerine Olası Etkileri’nin değerlendirildiği 96. Ekonomik Görünüm Raporu yayımlandı.
AKP’nin ölçüsüz hayallerle bölgedeki sorunlara taraf olarak ‘komşularla sıfır sorun’ noktasından, ‘sorunsuz sıfır komşu’ noktasına geldiği savunulan raporda, 11 Haziran’da, IŞİD’in Türkiye’nin Musul Başkonsolosluğu’na saldırması ve görevlilerin rehin alınmasıyla başlayan süreçte Türkiye’de para ve sermaye piyasalarında yaşanan gelişmeler değerlendirildi.
Şirketlerin piyasa değeri 22.5 milyar TL eridi
Rapora göre, Musul’da yaşanan kriz nedeniyle TL, dolar karşısında, 10-18 Haziran tarihleri arasında yüzde 2.2 değer yitirdi. Sermaye piyasası da artan jeopolitik risklerden olumsuz etkilendi.
Ayrıca, 10-18 Haziran tarihleri arasında Borsa İstanbul yüzde 4.4 değer yitirdi, şirketlerin piyasa değeri aynı dönemde 22.5 milyar TL eriyerek 568 milyar TL’ye indi. Türkiye’nin uluslararası risk primi, 9-19 Haziran arasında yüzde 11 artış gösterdi.
Kriz, enflasyona bir puan daha ekleyecek
Raporda, Musul’da yaşanan olayların Türkiye’ye orta vadeli etkileri de masaya yatırıldı.
Buna göre hükümetin 2014 ekonomik programını yaparken brent petrolün varil fiyatını 103.2 dolar olarak öngörmesine rağmen, Irak’taki gelişmelerin etkisiyle petrol fiyatları 8-18 Haziran tarihleri arasında yüzde 5 artarak 114 dolara ulaştı, brent petrol fiyatı da son dokuz ayın zirvesine çıktı.
Petrol fiyatlarında her 10 dolarlık artışın enflasyonda ilave 0.4-0.5 puan artış yarattığının ifade edildiği raporda, cumhurbaşkanlığı seçimi nedeniyle ötelenen enerji zamlarının yarattığı baskıya ilave olarak petrol fiyatlarından gelecek 0.5 puanlık baskı da göz önüne alındığında, “enflasyona önümüzdeki dönemde ilave 1 puanlık baskının gelmesinin makul göründüğü, yaşanan gelişmelerin enflasyonu yüzde 9’un üzerine taşımasının sürpriz olmayacağı” değerlendirmesinde bulunuldu.
Enerji faturasına 4 milyar dolar ek yük
CHP’nin raporunda dikkat çekici diğer konu ise cari açık.
Rapora göre, petrol fiyatlarındaki artış sadece enflasyona değil, cari açığa da ilave yük getirecek. 2014‘de ekonomik dengeler hazırlanırken 45-46 milyar dolar civarında net enerji faturası tahmin edildiği; brent petrolün varil fiyatında görülecek 10 dolarlık sapmanın, Türkiye’nin enerji faturasına kabaca 4-4.5 milyar dolar yük getireceği belirtildi.
İhracatta kayıp 2.5 milyar dolar civarında
Raporda yaşanan krizin ihracatı da etkileyeceği, Irak’ın Türkiye’nin ikinci büyük ticaret ortağı olduğunun altı çizilerek şöyle denildi: “2013 itibariyle toplam ihracatın yüzde 8’i sadece bu ülkeye yapıldı. Bu ihraç pazarında yaşanan olaylar nedeniyle Irak’a ihracatta yüzde 10’luk bir kayıp cari açığa ilave 1,4 milyar dolar yük getirecektir. Irak’ın aynı zamanda Ortadoğu’daki diğer pazarlara erişim açısından rolü de düşünüldüğünde fatura daha da kabaracak. Irak dışında Ortadoğu pazarına yapılan ticaretin de yüzde 10 daralması durumunda ilave kayıp 1 milyar dolar civarında olacak.”
Petrol fiyatları 120 doları aşarsa…
Raporda ayrıca, bunların yanında Türkiye’nin bölgeye ihracatının zarar görmesine, karayolu ihraç taşımalarına da büyük darbe vuracağına vurgu yapılarak şu tespit yapıldı: “Tüm bu etkiler ve müteahhitlik sektöründe yaşanacak sıkıntılarla birlikte hesaplandığında Irak krizinin derinleşmesi veya uzaması durumunda cari açık üzerinde yaratacağı ilave toplam yük GSYH’ya oran olarak 1 puana kadar (8-8,5 milyar dolar) ulaşacak. Krizin boyutu daha da artar veya petrol fiyatları 120 dolarların üzerine giderse bu maliyetin çok daha yukarılara çıkması da söz konusu olabilecek.”
