Türkiye’de yayın yapan Diken dahil sekiz bağımsız medya kuruluşu, 13 Mart’ta, Google’ın okur trafiklerine uyguladığı ‘ambargoyu’ protesto ettiklerini belirten açık mektup yayınladı. Mektup, sosyal medyada defalarca paylaşılarak yankı uyandırdı.
Google’ın algoritma değişikliklerinin ardından çok sayıda haber sitesi 2025 Ocak sonu itibarıyla okur trafiğininin yüzde 98’ini aniden kaybetti. Büyük ölçüde Google gelirlerine bağımlı olan bağımsız medya kuruluşlarının haberleri, arama sonuçlarında altlara düştü ve giderek görünmez hale geldi.
Türkiye’de haber sitelerinin okur trafiğinde en önemli kalemlerini ‘Google Keşfet’ ve ‘Google Haberler’ oluşturuyor.
Öyle ki dokuz yıl önce kurulan Gazete Duvar, ‘‘Google’ın algoritma değişiklikleriyle birlikte birbirini tetikleyen… çok ciddi gelir kayıpları’’ sebebiyle 12 Mart’ta yayın hayatını noktalamak zorunda kaldı.
‘Bağımsız haber siteleri kapanma tehlikesiyle karşı karşıya‘
Google’ın okur trafiğini düşüren uygulamalarını protesto eden sekiz medya kuruluşu şöyle:
- Artı Gerçek
- BirGün
- Diken
- Ekonomim
- Gazete Pencere
- Kısa Dalga
- Medyascope
- T24
Bağımsız medya kuruluşlarının ‘‘Tüm kamuoyunun, özellikle de okurlarımızın, durumun ciddiyetinin farkına varmasının hayati önemde olduğunu vurgulamak istiyoruz’’ diye yazdığı ortak mektup, sosyal medyada defalarca paylaşılarak yankı uyandırdı.
Mektuptan kısa süre sonra haber ajansı Reuters, ‘‘Google’daki değişikliklerin ardından Türkiye’nin bağımsız haber siteleri kapanma tehlikesiyle karşı karşıya’’ başlıklı bir haber yayınladı.
Ajansa konuşan bir Google sözcüsü, algoritma değişikliğinin tek tek siteleri hedeflemediğini ve asıl amacın, arama imkanlarını genel olarak iyileştirmek olduğunu söyledi.
İsminin gizli kalmasını isteyen sözcü şöyle konuştu: ‘‘Biz arama sonuçlarını manipüle etmiyoruz ya da belirli bir görüşü desteklemek veya kötü göstermek için kendi politikalarımızı dayatmıyoruz. Bunları asla yapmayız.’’
‘Bağımsız haber siteleri ciddi bir krizle karşı karşıya’
2024’te ifade özgürlüğü savunucusu grup Reporters Without Borders’ın yayınladığı Dünya Basın Özgürlüğü Endeksi’nde Türkiye, 180 ülke arasında 158’inci gelmişti.
Türkiye medyasının yüzde 90’ının hükümet etkisinde olduğu belirtilen raporda, yurttaşların ulusal haberleri takip etmek için bağımsız ve eleştirel medya kurumlarına yöneldiği vurgulanmıştı.
Ne var ki okur desteğinin bir hayli düşük, özel şirketlerin de reklam vermeye isteksiz olduğu Türkiye’de, bağımsız haber siteleri ciddi bir krizle karşı karşıya.
Söz konusu ortak mektupta, Google’ın trafik akışı değişikliklerinin ‘‘halihazırda birçok baskıyla mücadele eden medya kurumlarının mali yapılarına geri dönülmez zararlar verme riski’’ taşıdığı belirtildi.
‘Öngörülemez bazı etkiler oldu’
T24’ten Eray Özer’e konuşan Google Arama’nın global basın sözcüsü Danny Sullivan, algoritma değişikliğini ve genel politikalarını yerel değil küresel olarak belirlediklerini söyledi.
Fakat Google’ın ‘içerikleri dengeleme yolunun biraz aşırıya kaçmış’ olabileceğini kabul etti.
Sullivan’a göre Google, algoritmada sıralama değişikliği yaptı. Yani arama motorunun web sitelerini nasıl değerlendirip sıraladığını belirleyen bazı kriteleri güncelledi. Dolayısıyla Google’daki arama sonuçları farklı sıralanmaya başladı.
Sonuç olarak, yeni algoritma düzeninde bazı nitelikleri karşılamayan veya kalite kriterlerine uymayan çoğu içerik, arama sonuçlarında alt sıraya itildi ve giderek görünmez hale geldi.
Yeni değişikliklerin öngörülemez bazı etkileri olduğunu kabul eden Sullivan, ‘‘Belki de bir noktada ‘Vay be. Bu şaşırtıcı bir durum. Bunu beklemiyorduk’ diyeceğiz’’ dedi.
Sullivan defaatle algoritma güncellemesinin bağımsız haber sitelerini engellemek gibi bir amacı olmadığını ve halihazırdaki sistemin, web sitelerinin haber sitesi olup olmadığını veya siyasi eğilimlerini algılayamadığını belirtti.
Sullivan meselenin nasıl çözüleceğine ilişkin muğlak bir yanıt verdi:
‘‘Bu tür büyük değişikliklerde gerçekten bir şeylerin daha iyi gittiğini ve bazı noktalarda faydalı olduğunu biliriz. Çünkü önceden bunları test ederiz. Genel olarak bir gelişme sağlamıyorsa zaten o güncellemeyi piyasaya sürmeyiz. Ama bu tür niş bir alanda gerçekten de beklenmeyen bir sonuç ortaya çıkabilir ve ‘Bu ideal bir durum değil’ diyebiliriz. Sonra da bu durumu gözden geçirip bir karara varmaya çalışırız.’’
Doğrudan okuru olduğunuz sitelerden habere ulaşın
CHP Ankara Milletvekili Okan Konuralp, Gazete Duvar’ın kapanmasını ve ‘Google sansürü’ meselesini Meclis’e taşıdı. Konuralp, Google’ın kamuoyunun haber alma hakkına müdahale ettiğini ve algoritma değişikliğinin ‘hakikate karşı aleni bir ambargo’ olduğunu vurguladı.
Bu ‘ambargoya’ karşı hem yurttaşlara hem de Meclis’e çağrı yaptı Konuralp:
‘‘Demokratik, basın özgürlüğünün evrensel ilkeleriyle uyumlu, bağımsız ve tarafsız medyayı önceleyen, meslek örgütlerinin katkılarıyla hazırlanmış bir dijital telif yasasını ivedilikle çıkarmalıyız. Herkesi Google üzerinden değil, doğrudan okuru oldukları internet sitelerine girerek habere ulaşmaya, bu gizli ambargoyu delmeye çağırıyorum.’’
