Mustafa Kemal Atatürk, 28 Ekim 1923’te, Çankaya Köşkü’nde, silah arkadaşları ve milletvekillerinin bulunduğu bir yemekte, “Efendiler, yarın cumhuriyeti ilan edeceğiz” sözüyle imparatorluktan ‘egemenliğin kayıtsız şartsız milletin’ olduğu yönetim şekline geçileceğini duyurdu. Bir gün sonra, 29 Ekim Pazartesi günü bir gün önce dediği gibi Cumhuriyet kuruldu. Atatürk, ülkenin ilk cumhurbaşkanı seçildi.
Ankara Kalesi’nden 100 pare top atışı yapıldı. O’nun, “Benim en büyük eserim” dediği Cumhuriyet’in kuruluşunu, İstiklal Mücadelesi’ni kazanırken yorulan, yara alan ancak bağımsızlığını kazanmanın heyecan ve gururunu yaşayan halk sokakta kutladı.
“Cumhuriyet” demek, Kurtuluş Savaşı sırasında Batılı ülkelerin göz diktiği topraklarda bağımsızlık demekti; seçme seçilme hakkı, padişahın kulluğundan ‘yurttaşlığa’ geçiş demekti.
Hasan Tahsin’in, Sütçü İmam’ın, Halide Onbaşı’nın, Yörük Ali’nin ve adı bu satırlara sığmayan çok sayıda Kurtuluş Savaşı kahramanının Atatürk ve silah arkadaşlarının önderliğindeki mücadelesinin ardından kurulan Cumhuriyet bugün 96 yaşında.
Atatürk’ün 10’uncu Yıl Nutku’nda en büyük bayram olduğunu söylediği Cumhuriyet Bayramı, Atatürk’ün, “Bağımsızlık benim karakterimdir” sözünü şiar edinen milyonlar tarafından ülkenin dört bir tarafında coşkuyla kutlanıyor.
İstanbul’da ve bazı başka kentlerde kutlamalar dün başladı. İstanbullular, Sultanahmet Meydanı’nda bayram coşkusunu yaşadı. Halide Edip Adıvar’ın 1919’da milli mücadele çağrısı yaptığı ünlü konuşmasını yaptığı meydanda binlerce bayrak dalgalandı.
Eskişehir’de ise dün akşamki kutlamaların adresi Porsuk Çayı oldu. Gondol ve teknelerle düzenlenen fener alayına binlerce kişi katıldı.
İstanbul’da Bahçelievler Belediye Evleri’ne üye 200 öğrenci, hazırlanan özel koreografiyle ’96’ yazdı.
İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Ekrem İmamoğlu, Sultanahmet Meydanı’nda ‘İstanbul ve Atatürk Fotoğrafları’ sergisinin açılışını yaptı.
Bu sabah ise başkent Ankara’da, binlerce kişi Anıtkabir’in önünde, devlet erkanı gelmeden saatler öncesinde toplandı.
Anıtkabir’deki törene Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan TBMM Başkanı Mustafa Şentop, Cumhurbaşkanı Yardımcısı Fuat Oktay, CHP Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu, İYİ Parti Genel Başkanı Meral Akşener, bakanlar, Genelkurmay Başkanı Orgeneral Yaşar Güler ile kuvvet komutanları, yüksek yargı üyeleri ve askeri personel katıldı.
Erdoğan ve beraberindekiler, Aslanlı Yol’dan yürüyerek Atatürk’ün mozolesine ulaştı. Erdoğan, üzerinde ay yıldız bulunan çelengi Atatürk’ün mozolesine bıraktıktan sonra saygı duruşunda bulunuldu ve İstiklal Marşı okundu.
Daha sonra Misak-ı Milli Kulesi’ne geçen Erdoğan, Anıtkabir Özel defterini imzaladı.
‘Barış Harekatı vurgusu’
Erdoğan şunları yazdı: “Aziz Atatürk; bugün millet olarak büyük bir heyecanla cumhuriyetimizin 96’ncı yıl dönümünü kutluyoruz. Bu gurur günümüzde zat-ı alinizi ve istiklal harbimizin tüm kahramanlarını, vatanımız uğruna can veren aziz şehitlerimizi rahmetle yad ediyor, gazilerimize şükranlarımızı sunuyoruz. Bağımsızlığımıza ve milli bekamıza yönelik saldırıların arttığı bir dönemde Kurtuluş Savaşı’mızı zafere taşıyan direniş ruhuyla yurt içinde ve yurt dışında mücadelemizi kararlılıkla sürdürüyoruz. 9 Ekim’de başlattığımız ve kısa sürede çok ciddi başarılara imza attığımız Barış Pınarı Harekatı’yla Suriye sınırımız boyunca kurulmak istenen terör koridorunu dağıtarak kararlılığımızı bir kez daha tüm dünyaya gösterdik. Ruhun şad olsun.”
Cumhurbaşkanı, Anıtkabir’den ayrıldıktan sonra Beştepe’de tebrikleri kabul etti. Buradaki tören MHP lideri Devlet Bahçeli de katıldı.
İstanbul’daki resmi törenin adresi Vatan Caddesi’ydi. Vali Ali Yerlikaya, İstanbul Büyükşehir Belediye (İBB) Başkanı Ekrem İmamoğlu ve 1. Ordu Komutanı Orgeneral Musa Avsever ciple halkı selamladıktan sonra resmi geçidi izledi.
İmamoğlu, “Bizim en büyük milli bayramımız. Milletimizin birliği ve dirliği için çok özel bir simge. Biz, bu sene özellikle diyoruz ki, ‘Yaşasın Cumhuriyet, Yaşasın Demokrasi’. İkisi bir arada çok güzel” dedi.
Folklor gösterisi törene renk kattı.
Kapadokya’da semalarında yükselen sıcak hava balonları Türk bayrağı ve Atatürk posterleriyle süslendi.
Çanakkale’deki kutlamalar kordon boyundaki Kayserili Ahmetpaşa Caddesi’nde başladı. Kutlamalar çok sayıda öğrenci katıldı.
Afyon’un Sandıklı ilçesindeki kutlamalarda ‘3 kuşak bir arada oynuyor’ projesi kapsamında 10- 11, 30- 45 ve 60- 70 yaş aralığındaki üç kuşağın temsilcilerin yer aldığı halk oyunları ekibinin gösterisi büyük alkış aldı.
Çorum’da Türkiye Satranç Federasyonu ve belediyenin işbirliği ile düzenlenen Dünya 16 Yaş Altı Satranç Olimpiyatları’na katılmak için kentte olan 40 ülkeden 400 öğrenci de kutlamalara eşlik etti. Miniklerin bayram coşkusu görülmeye değerdi.
Tunceli’deki kutlamalara yağmur ve soğuk hava nedeniyle Atatürk Spor Salonu ev sahipliği yaptı.
Bolu’da, Demokrasi Meydanı’ndaki kutlamalarda 200 metre uzunluğunda bayrak taşıyan minik öğrenciler büyük alkış aldı.
Erzurum’da ise Atatürk Üniversitesi Spor Kulübü, Palandöken’in 3 bin 176 metredeki zirvesine ‘Cumhuriyet Tırmanışı’ yaptı. Güneşli havada başlayan tırmanış, zirvede tipide açılan bayrak ve Atatürk posteri ile sona erdi.
