Peki, Türkiye bu denklemin neresinde? Türkiye, Saddam ya da Mübarek rejimleri kadar baskıcı bir ülke değil. Ancak özgür ve demokratik bir ülke de değil. İkisi arasında bir yerde. Muhtemelen Rusya, İran ve Arjantin örneklerine daha yakın.
Yani sandıklar özgür. Ama oraya gelene kadar hukuk devleti, yargı, temsil, ifade özgürlüğü gibi demokrasinin sandık kadar önemli diğer unsurları sıkıntılı. Freedom House’a göre, ‘yarı özgür.’
Bu yüzden de önümüzdeki referandum süreciyle ilgili ‘iyimser’ ya da ‘kötümser’ olmaya, çok gizli kamuoyuna yoklamalarının sonuçlarını bilmeye, mahrem bilgilere ulaşmaya da gerek yok…
Bakmamız gereken tek faktör, Türkiye’nin demokrasi skalasının neresinde olduğu…
Orada da kural net: Olağanüstü hal ya da sıkıyönetim rejiminde referanduma gidilmez. Hukuki süreçlerin ve Meclis’in temel fonksiyonlarının kısmen askıya alındığı, gazetecilerin ve milletvekillerinin cezaevinde olduğu, hatta Meclis’in üçüncü büyük partisinin liderlerinin bile hapishanede olduğu bir ortamda, ne referandum olur, ne seçim!
