Orta Anadolu ve Kapadokya’nın ilk köyü olarak bilinen Aşıklı Höyük’te, 1989’da yapılan kazılarda bulunan tarihteki ilk beyin ameliyatının gerçekleştirildiği kafatası ‘canlandırılacak’.
İlklerin köyü
Gülağaç ilçesi Kızılkaya köyündeki Aşıklı Höyük, 10 bin 400 yıllık tarihiyle, Orta Anadolu ve Kapadokya’nın ilk köyü olarak biliniyor.
Tarihte birçok ilklere ev sahipliği yapan Aşıklı Höyük’te, koyun ve keçinin evcilleştirilmesinin yanısıra tarım denemelerinin ilk yapı taşları da atılıyor.
Şimdi ise Aşıklı Höyük’te bulunan ve tıp tarihi açısından da büyük önem taşıyan, Aksaray Müzesi’nde sergilenen ilk beyin ameliyatının yapıldığı kafatası canlandırılacak.
Tarihteki ilk beyin ameliyatı
Aksaray Müzesi Müdürü Yusuf Altın, kazı çalışmaları sırasında bulunan kafatasında iki delik olduğunu, bu çalışmanın tarihte gerçekleştirilen ilk kafatası ameliyatı olduğunu ifade etti.
9 bin 500 yıl önceki dönemde insanların yaş ortalamasının 30-35 olduğunu aktaran Altın şunları söyledi: “Çalışmalardan, ameliyatı gerçekleştirilen kadının işlemin ardından 10 gün kadar yaşadığı bilim insanlarınca saptandı. Aksaray Müzesi’nde sergilenen kafatasında Kültür ve Turizm Bakanlığı’ndan alınan iznin ardından Aksaray Belediyesi etlendirme çalışması projesi başlattı. Kafatasının 3 boyutlu taramasının yaptırdık. Bunlardan iki tane yapılacak ve Aksaray Bilim Merkezi ile müzemizde sergilenecek. İşlemleri Almanya’da yaptırıyoruz. 9 bin 500 yıl önceki 25 yaşlarındaki bir kadını canlandıracağız ve ziyaretçilerimize göstereceğiz. Canlandırma işlemi bal mumu şeklinde olacak.“
‘Aşıklı kadınıyla tanışacağız, heyecanlıyız‘
Bu yeni gelişmeden dolayı heyecanlı olduklarını belirten İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Tarih Öncesi Arkeolojisi Bölümü Öğretim Üyesi ve Aşıklı Höyük Kazı Başkanı Prof. Dr. Mihriban Özbaşaran, kazı çalışmalarının 1989 yılında, kurtarma kazısı olarak başladığını hatırlattı. O dönemden bu yana da çalışmaların aralıksız sürdüğünü vurgulayan Özbaşaran şöyle devam etti: “Bugün Orta Anadolu’daki yaşam biçimini düşünecek olursak, tarım ve hayvancı bir özellik var. Bu durumun en eskisini yani ilk tarım ve hayvancılıkla uğraşan insanları burada görüyoruz. M.Ö. 8400’lerde başlıyor ilk yerleşme. İlk köy yerleşmesi, ilk tarım denemeleri, ilk koyun ve keçinin evcilleştirildiği yer olarak Aşıklı Höyük’ü biliyoruz.”
Tıp tarihi açısından da önemi çok büyük
Özbaşaran, bu ilklerin yanı sıra bölgede, 25 yaşlarında bir kadının kafatasına ameliyat denilebilecek cerrahi operasyonun yapıldığının da tespit edildiğine dikkat çekti. Kafatasına ait kadının bebeğiyle birlikte gömüldüğünü ve o şekilde bulduklarını aktardı.
Özbaşaran, sözlerini şöyle tamamladı:
“Hacettepe Üniversitesi’ndeki incelemelerde bu kafatasının özellikle delindiği, çok hassas bir şekilde işlem yapıldığı ortaya çıkarıldı. Bunun obsidyen deliciler kullanılarak yapılan bir ameliyat olduğu ortaya çıkarıldı. Bu delik olduktan sonra kafatasındaki hücrelerde yenilenme var. Yani kadının en azından bir süre daha yaşadığı anlaşılıyor.
Aşıklı Höyük’ün tıp tarihi açısından önemi çok büyük. Kafatasıyla ilgili yeni bir çalışma yürütülüyor. Onu 3 boyutlu olarak canlandıracağız. Heyecanla bekliyoruz, proje ile o kadını canlandırmış olacağız. Biz de Aşıklı kadınıyla tanışacağız. O bakımdan çok heyecanlıyız.“
