ABD’nin etkili internet sitelerinden Daily Beast, Başbakan Tayyip Erdoğan’ın cumhurbaşkanlığı adaylığını, dış politika sorunlarının ışığında masaya yatırdı. Sitenin yazarlarından Thomas Seibert, Türkiye’yi dış politikada zorlu günlerin beklediğini ve Erdoğan’ın Çankaya Köşkü’ne çıkması halinde, ‘kendisinin yarattığı devasa sorunları miras alacağını‘ yazdı. Buna göre, söz konusu sorunların en başında da Irak Şam İslam Devleti geliyor.
‘Sorunları kendisi alevlendirdi’
Makale özetle şöyle:
* Erdoğan seçmenlere ‘koşan, terleyen bir cumhurbaşkanı’ olmayı vaat ediyır. Seçilirse, çok fazla koşması ve terlemesi gerekeceği açık. Türkiye’nin sınırlarının hemen ötesinde, Suriye ve Irak’ta, Irak Şam İslam Devleti eski çağlardan kalma vahşi fatihler gibi ilerliyor.
* Fakat bu, Erdoğan’ın karşı karşıya kalacağı zorlu dış politika sorunlarından sadece biri. Ve bu sorunların birçoğu, son 12 yılda Erdoğan’ın kendisinin başbakan olarak yaptığı yanlış hesaplamalar nedeniyle alevlendi.
* Erdoğan kendisini, Türkiye siyasetinin neredeyse itiraz edilemeyen güçlü adamı konumuna oturttu. Fakat ülkesini bölgede giderek tecrit edilmiş hale getirdi ve özellikle ABD dahil bazı geleneksel dostlarıyla arasını da bozdu.
‘Sıfır dostu kaldı’
* 2011’de Arap Baharı başladığında, Erdoğan Türkiyesi kendisini, Müslüman nüfuslu başarılı bir Batı tarzı demokrasinin modeli olarak pazarladı. Büyüyen bir Müslüman-muhafazakar orta sınıfın cebini dolduran ekonomik patlama sayesinde, Erdoğan hükümeti bölgedeki Sünni oyuncuları, özellikle de Müslüman Kardeşler’i destekledi.
* Fakat Müslüman Kardeşler’in birçok düşmanı son bir buçuk yıldır, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri’nin de desteğiyle, büyük ölçüde başarılı bir karşı devrime girişti. Bu arada Müslüman Kardeşler’in kendi başarısızlıkları da desteğini azalttı. Kahire’deki yeni güçlü adam Abdülfettah Sisi, oradaki Müslüman Kardeşler hükümetini devirdi. Hamas da, Gazze savaşından önce bile ciddi sorunlar yaşıyordu.
* Bu arada, artık Ankara’nın Suriye, İsrail ve Mısır’da elçisi yok; Bağdat’taki merkezi hükümetin yanı sıra Riyad ve Abu Dabi’yle ilişkiler de, en hafif tabiriyle, gergin. Ankara’da şu espiri yapılıyor: ‘Komşularla sıfır sorun vaat eden Erdoğan’ın artık sıfır dostu var’.
İsrail’le gerilim sürecek
* Yorumcular, Erdoğan’ın cumhurbaşkanı seçilmesi halinde, komşularıyla ilişkilerini düzeltmesine engel bile olsa, Ortadoğu’daki politikalarını sürdüreceğine inanıyor… Cumhurbaşkanı olarak, Erdoğan’ın dış politika konularını aynı kişilerle yürütmesi bekleniyor.
* Erdoğan’ın cumhurbaşkanı olarak ele alması gereken meselerden ilki, Suriye’yle Irak’ta niş bölgeleri ele geçirip Türkiye sınırına doğru ilerleyen IŞİD olacak.
* İsrail’le ilişkilerdeki gerginliğin sürmesi beklenebilir. İsrail’İn Gazze’deki son eylemlerinden sonra, Erdoğan Yahudi devletiyle normalleşmenin mümkün olmadığını söyledi; yeni bir başlangıç için yapılan görüşmelerin askıya alınacağının sinyalini verdi.
Seçim sonrası ton değiştirebilir
* Erdoğan Mısır’da, yakın müttefiki Muhammed Mursi’ye darbe yapmakla suçladığı Devlet Başkanı Abdülfettah Sisi’nin yönetimiyle işbirliğini reddediyor. Suriye’de Türkiye, Beşar Esad’a karşı savaşan cihatçı grupları desteklemekle suçlanıyor. Erdoğan, Irak’ın Şii Başbakanı Nuri El Maliki’yi de sertçe eleştiriyor, onu Sünnileri dışlamakla suçluyor.
* Bu sorunlara rağmen Türkiye büyük bir ekonomisi olan ve Doğu’yla Batı arasındaki kritik bir kavşakta, jeostratejik önem taşıyan bir NATO müttefiki.
* Seçimler bittikten sonra Erdoğan’ın Amerikan karşıtı söyleminin yerini daha uzlaşmacı bir ton alabilir.
