UFUK ÇALIŞKAN
Soma’da 301 işçinin yaşamını yitirdiği faciya ilişkin yürütülen soruşturmada, aralarında şirket yöneticilerinin de bulunduğu sekiz kişi tutuklandı. Fakat işçilere mezar olan ocakta ‘kusur’ bulunmadığına dair tutanağın altında imzası bulunan müfettişler hakkında adli ve idari herhangi bir soruşturma başlatılmaması dikkat çekti.
Kazadan tam iki ay önce denetlenmişti
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı İzmir Grup Başkanlığı’na bağlı denetçiler, maden ocağında kazadan tam iki ay önce, 13,14,17 ve 18 Mart tarihlerinde teftişte bulunmuş ve işletme müdürü Akın Çelik’le görüşmüştü.
Dört gün süren teftişe ilişkin tutanakta, 2 bin 938 işçinin ‘çok tehlikeli’ sınıfta yer alan maden ocağında çalıştığı bilgisi yer alsa da, İş Baş Müfettişi Emin Gümüş ve İş Müfettişi Yardımcısı Ersin Bulut’un imzaladığı raporda, “Teftişte noksan husus tespit edilememiştir” deniliyordu.
Soruşturma kapsamında tutuklanan isimlerden İşletme Müdürü Akın Çelik’le, şirketin genel müdürü Ramazan Doğru da, 16 Mayıs’ta düzenlenen basın toplantısında teftiş raporunu gazetecilere gösterip ihmalleri bulunmadığını savunmuştu.
Maden işçilerinin ve mühendislerin ocaklardaki denetime ilişkin tanıklıklarıysa, tam aksi yönde bir tabloya işaret ediyor.
‘Müfettişle Cuma’ya da gidilir, rakıya da. Yeter ki maden ocağı kapanmasın’
Facianın yaşandığı ocağı yakından bilen bir mühendis, müfettişlerden olumlu rapor almak için nasıl ‘nabza göre şerbet verildiğini‘ Diken’den Beril Köseoğlu’na anlatmıştı:
“İşletmeciler kendi ocaklarını kimin denetlemeye geleceğini araştırır. Biz de yaptık bunu zamanında. Gelecek kişi ‘neci’dir; buna bakılır. Sonra derler ki, “Bu arkadaşla hiç rakı muhabbetine girme, geldiğinde siyasi muhabbet de yapma. Mesela cuma günü gelirse cumaya gidin, yemeğinizi yiyin için.” Ya da, “Rakı masası yapın siz bu adamla” derler. “Bu adama hiç bulaşmayın kardeşim, babasını bile affetmez, onun bile ocağını kapatır” da diyebilirler.”
Madene girmeden onayı basıp gidiyor
Faciada yakınını kaybetmiş Somalı bir yurttaş, ocağın bir bölgesindeki yıllardır söndürülemeyen yangından müfettişlerin de haberdar olduğunu iddia etmiş ve şunları söylemişti:
“Bunu devlet de, müfettişler de biliyor. Fakat müfettişler teftişe daha önceden haber ederek gelip, şirket sahipleri tarafından ‘güzelce’ ağırlanıp madenin içine dahi girmeden onayları basıp gidiyor.”
10 yıldır madene inen denetçi görmedik
Soma’daki maden faciasının yaşandığı gün izinli olduğu için madene inmeyen ama kendi vardiyasındaki neredeyse bütün arkadaşlarını kaybeden Yılmaz, Semin Sezerer’in madenin denetlenip denetlenmediğini ilişkin sorusuna, “10 yıldır denetim için madene gelen insan görmedik” yanıtını veriyordu.
Denetim yapılıyor ama…
Soma Kömür İşletmeleri A.Ş. tarafından işletilen bir başka ocakta çalışan bir madenciye göreyse, “Denetimler yapılıyor ama denetim yapılacağı zaman her şey güllük gülistanlık hale getiriliyor. Sonrasında her şey eski haline dönüyor”
‘Müfettişlerin kafasını koparacaksın’
301 işçiye mezar olan ocakta çalışan maden işçisi Nihat Çelik de, CNN Türk’te yayınlanan Ankara Günlüğü programında, madenden sıcak kömür çıktığına dair uyarılarının dikkate alınmadığını savunmuş, “Madene daha önce gelen denetleme kurulundaki müfettişleri denetleyeceksin, bunların kafasını koparacaksın” demişti.
