MESUDE DEMİR
@mesudedemirr
Sağlık Bakanlığı’nın yaklaşık 11 ay önce yaptığı aile hekimliği yönetmelik değişikliğine aile sağlığı merkezi (ASM) çalışanı hekim, hemşire ve ebelerin itirazları sürüyor. ASM çalışanları bir kez daha bakanlığa seslendi: “Siz yönetemiyor, biz tükeniyoruz.”
İstanbul Tabip Odası (İTO) ve 10 ayrı sendika birlikte basın toplantısı yaparak, dokuz ayda üç kez değiştirilen yönetmeliğin sonuçlarını paylaştı. İTO Yönetim Kurulu üyesi aile hekimi Dr. Emrah Kırımlı, sağlık çalışanlarının “eziyet yönetmeliği” dediği düzenlemenin ne ASM çalışanları ne de vatandaşlar için herhangi bir fayda sağladığını belirtti:
“Sağlık Bakanlığı yönetemiyor. Bütün suçu her zaman olduğu gibi yurttaşlara ve biz sağlık emekçilerine atarak kendi kabahatlerini gizliyor.
Artık çökmüş olan bu sağlık sisteminin yükünü bizlerin üzerine atıyor. Yaz aylarında da durmadılar. Yeni eziyetler, yeni kesintiler, yeni angaryalarla üzerimize geldiler.”
‘Böyle bir hesaplama dünyanın hiçbir yerinde yok’
İstanbul Aile Hekimliği Derneği’nden (İSTAHED) Dr. Sercan Uluç sürekli maddi ve idari ceza tehditleriyle çalışmak zorunda bırakıldıklarını söyledi. Aylık gelirlerinin yarısından fazlasının performansa dayalı hukuksuz ve mantıksız şartlara bağlandığını ifade eden Uluç, “Böyle bir maaş hesabı olan Türkiye’de ve dünyada başka bir sağlık çalışanı var mı? Hiçbirimiz bir sonraki ay ne kadar maaş alacağımızı bilmiyoruz” dedi.
Uluç aile hekimlerinin aylık gelirini etkileyen faktörleri hatırlattı: Günlük baktığı hasta sayısı, son bir yılda gelmeyen hasta sayısı, izlem grubunda olup son altı ayda izlemine gelmeyen hasta sayısı, yazdığı antibiyotik sayısı, yazdığı mide ilacı sayısı, yazdığı ağrı kesici sayısı, hastaların kendisinden ne kadar memnun olduğu, ay içerisinde yaptığı obezite, hipertansiyon, kardiyovasküler hastalık, tarama ve izlem sayısı, 65 yaş üstü izlem sayısı, kanser tarama sayısı, herhangi bir idari ceza alıp almaması, hastalarının hastaneye başvuru sayısı, bakanlık tarafından son dönemde sürekli düşürülen kayıtlı hasta sayısı, yaptığı bebek çocuk aşı izlem oranı, gebe izlem oranı, lohusa izlem oranı, ayda yazdığı rapor sayısı.
‘Bakanlık kontrolü kaybetti, aile hekimleri istifa ediyor’
Hekim Birliği Sendikası’ndan Dr. Serkan Özbakış, şimdiye kadar hiçbir yönetmeliğin dokuz ayda üç kez değiştirilmediğini vurguladı ve “Sağlık Bakanlığı kontrolü kaybetti” dedi.Yaptıkları hukuksuzluktan ve aldıkları tepkilerden dolayı değişikliler yapmak zorunda kaldıklarını belirten Özbakış, “Bakanlık yönetmeliği dokuz ay geriye işletiyor. Şu an hülle yapıyor. Danıştay’da kaybettikleri davalar nedeniyle, bir cümle değiştiriyor, bir kelime değiştiriyor, hatta belki de bir noktalama işareti değiştirerek tekrar tekrar tekrar aynı şeyleri mevzuata koymaya çalışıyor” diye konuştu.
Sahada çalışan ASM çalışanlarının mutsuz olduklarını, ciddi sayıda istifa eden olduğunu söyleyen Özbakış, “Herkes bir B planının peşinde. Bazıları yabancı dil, bazıları uzmanlık sınavına çalışıyor. Biz bunları hak etmiyoruz. Sayılarla, karnelerle değil biz gerçekten hekimlik yapmak istiyoruz” dedi.
Özbakış Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlunun bir yandan hekime başvuru sayısını (yılda 12 kez) gururla anlatırken, diğer yandan hastası yedi kezden fazla hastaneye giden aile hekimini cezalandırdığını sözlerine ekledi. Özbakış yine bakanlığın üç-beş ASM açılışıyla reklam yaptığını ancak binlercesinin merdiven altı, bodrum katları dahil çok kötü şartlarda çalıştığını söyledi.
‘Bakan verdiği sözleri tutmadı’
Hazırlanan ortak açıklamayı Birlik ve Dayanışma Sendikasından Dr. Olcay Bengi Bozkurt okudu. Açıklamada bakan Memişoğlunun verdiği sözler hatırlatıldı ve şu sorular soruldu:
“Çevrenizde yeni ASM görüyor musunuz? Göremezsiniz, çünkü hala halkımız, oturma ruhsatı olmayan, eski, güvensiz ve uygunsuz ASM binalarında hizmet alıyor.
Aile hekiminiz size daha çok vakit ayırabiliyor mu? Maalesef mevcut olanlar da tek tek görevlerinden ayrılıyorlar.
Hastalandığınızda daha erken ve daha nitelikli tedaviye ulaşabiliyor musunuz?
Randevu bulabiliyor musunuz? Yoksa randevunun randevusunu almak için aile hekimine mi yönlendiriliyorsunuz?
Artık sağlık sorunlarınız için cepten daha çok para harcadığınızın farkında mısınız? Sağlık Bakanlığının geçen yıl vaat ettiklerinin hiç birini gerçekleşmediği gibi sağlık çalışanlarının hak kayıpları arttı halkın yeterli ve nitelikli sağlık hizmetleri geriledi.”
‘Kanser taraması için malzeme yollamıyor’
Bakanlık birinci basamakta alınan bazı raporları paralı hale getirdi. ASM’lerde bazı tamamlayıcı uygulamaların yapılmasına olanak sağladı. Açıklamada şöyle devam edildi:
“Sağlık hizmetlerinde yeri olmayan bilimsel dayanaktan yoksun paralı poliklinikler açtılar.
Halkı kanser taraması için ASM’ye gönderip, ASM’lere yeterli kanser tarama materyali göndermeyip, hekimin kanserden şüphelenip hastaneye gönderdiği hastaya tanı için altı ay sonraya gün veriliyor.
Yıllardır aynı aile hekiminden hizmet alan insanların bir gecede kaydını silip mağdur ettiniz. Milyonlarca kişi sayenizde 1 gecede aile hekimsiz kaldı. Şimdi kâğıt üstünde var olan ama ne hekimi, ne hemşiresi olmayan birimlere hasta nakli yapıyorsunuz.
Aile hekimliği çalışanlarının nüfuslarını plansız programsız bir gecede azaltıp ücretlerini düşürdünüz.
ASM de hizmet veren sağlık çalışanlarını, Hastalık Yönetim Platformu adıyla veri biriktirmeye yarayan ama sağlık çalışanı ve halka yararı olmayan bilgisayar programına kutucukları işaretleyen birer veri giriş elemanına dönüştürdünüz.
‘Bakanlık Danıştay kararlarını tanımıyor’
Şimdi bir de randevu krizini gizlemek için randevunuzu aile hekiminiz alacak diye bir şey çıkarmışsınız. Bu memleketin bir randevu sorunu yok. Sistem sorunu var. Yılda 12 defa doktor muayenesi olan ülkenin sağlık sorunu daha fazla randevu ve daha fazla doktor görmek değil. Sorunumuz bu sayıyı daha da artırmak isteyen Sağlık Bakanlığı politikaları.
Sağlık Bakanlığı, Danıştay’ın iptal kararlarını bile tanımayarak 6 Eylül 2025 tarihinde yeniden bir yönetmelik değişikliği yaparak, hak kayıplarını kaldırmayı bırakın, işveren olduğu ASM de güvencesiz çalışan sekreter ve hizmetlilerin kıdem ve tazminatlarını da diğer güvencesiz sağlık çalışanı aile hekimlerinin ödemesini içeren yeni hak kayıplarına ve yeni hukuk ihlallerine gitti.
Üç ay önce aile hekimliği çalışanlarından yapılan haksız kesintilerin geri ödemesini bile henüz yapamayan Sağlık Bakanlığının sağlık sistemini yönetememe krizi giderek büyüyor.
Aile hekimliği çalışanlarına dayatılan hak hukuk gözetmeyen yasal dayanaktan yoksun mevzuatın iptal edilmesini istiyoruz.”
