BERİL KÖSEOĞLU-MÜJGAN HALİS
berilkoseoglu@diken.com.tr / mujganhalis@diken.com.tr
Eskişehir’de 17 gence Başbakan Tayyip Erdoğan’a hakaret etme suçlamasıyla toplamda 30 yıl hapis cezası verilmesi, daha üzerinden bir gün geçmeden tepki çekti. Zira mahkeme, ifade özgürlüğü temelinde bozulacağı kesin görünen bir cezayı göz göre vermiş görünüyor.Sanık avukatları ve DİKEN’e konuşan Avukat Efkan Bolaç, kararın Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nden (AİHM) döneceğinden emin. AİHM’in benzer davalarda Türkiye’yi ve Fransa’yı da mahkum ettirmişliği de var…
Sanıklar Gezi nedeniyle fişlenmişti
18 yaşından küçük 17 genç, 2012’de Başbakan Tayyip Erdoğan hakkında ‘IMF’nin uşağı, patronların uşağı Tayyip Erdoğan’ sloganını attıkları gerekçesiyle yargılanıyordu. Haziran 2012’de ‘kamu görevlisine görevi başında hakaret etmek‘ suçuyla açılan kamu davası, mahkemenin skandal işlemiyle de gündeme gelmişti: Radikal’den İsmail Saymaz’ın haberine göre, hâkim sanıkların katıldığı diğer eylemleri polise sormuştu. Emniyet’in gönderdiği 23 sayfalık ‘fiş dosyası’nda, Ali İsmail Korkmaz’ın öldürülmesini ve Reyhanlı saldırısını protesto etmenin yanı sıra Gezi Parkı eylemlerine ‘maskeyle katılmak’ da yer alıyordu.
Birçok haktan mahrum kalacaklar
İşte bu davanın son duruşması önceki gün görüldü; mahkeme, sanıklardan üçüne birer, 14’üne ikişer yıl hapis cezası verdi. Üstelik, ‘skandal’ fişleme dosyası da göz önünde bulunduruldu; ve cezalar, ‘sanıkların daha önce de aynı suçlardan sabıkası olduğu’ gerekçesiyle ertelenmedi. Mahkeme ayrıca, sanıkların birçok haktan mahrum bırakılmalarına da karar verdi. Buna göre, sanıklar hapis cezasının infazı tamamlanıncaya kadar sürekli, süreli veya geçici kamu görevini üstlenemeyecek, seçme ve vakıf dernek, sendika, şirket, kooperatif ve siyasi partiye üye ve yönetici olamayacak.
17 gencin isimleri şöyle: Murat Ocak, Muzaffer Kurtoğlu, Kenan Kaya (birer yıl), Handan Ustabaş, Derya Altundağ, Bengi Kırçak, Emre Güneş, Alçay Çelik, Sercan Erdemtaş, Ali Emre Mazlumoğlu, Aynur Turan, Hazal Öztürk, Perihan Aslı Ögüt, Mert Bal, Serdar Aziz Kandemir (ikişer yıl).
‘Suç unsuru yok’
Mahkemenin cezalandırma odaklı tavrı tepki çekerken, avukatlar sonucun baştan belli olduğunda hemfikir. Sanık avukatlarından Esra Başbakkal Kara, müvekkillerinin sarf ettiği sözlerin AİHM içtihatlarına göre ifade özgürlüğü kapsamında bulunduğunu ve suç unsuru taşımadığını vurguladı.
Efkan Bolaç: AİHM’den kesin döner
DİKEN’e konuşan Avukat Efkan Bolaç da, ‘Kesin AİHM’den döner’ yorumunu yaptı: “Eskişehir’de bir grup vatandaşın Başbakan’a hakaret iddiasıyla verilen ceza AİHM’den kesinlikle dönecek bir karar almıştır. Çünkü AİHM bu tür ifadeleri ‘ağır eleştiri’ olarak niteliyor. Bu tür cezalar, TCK’nın 125. Maddesi’nden veriliyor. Kamu görevlisine hakareti düzenleyen bunun gibi bir madde, dünyada başka bir hiçbir hukuk sisteminde yok.”
Bolaç, ‘devlet görevlilerinin eleştiriye tahammül etmesi gerektiği’ yönündeki AİHM kararlarını hatırlattı: “AİHM kararlarında devlet görevlilerinin eleştirilere ‘tahammülkar’ olmaları gerektiğine dair kararlar var. Ve bu kararlar içtihat niteliğinde.“
Sarkozy protestosu ‘hiciv’ sayıldı
Nitekim AİHM, tam da böyle bir tahammül çağrısıyla Fransız devletini Sarkozy yüzünden mahkûm etmişti. Sarkozy, kendisini ‘Defol Aptal Herif’ yazılı pankartla protesto eden Herve Eon’u mahkemeye vermiş ve Eon 30 avro para cezasına çarptırılmıştı.
Eon’sa bu sözleri bizzat Sarkozy tarafından bir çiftiye söylendiği için kullandığını belirterek AİHM’e başvurmuştu. Eon ‘ifade özgürlüğünün ihlal edildiği’ gerekçesiyle AİHM’e başvurdu ve mahkeme, Sarkozy’nin kendisinin kullandığı deyişin davacı tarafından dillendirilmesini ‘hiciv’ olarak değerlendirdi.
Erbil Tuşalp de Türkiye’yi mahkum ettirmişti
AİHM’in Türkiye hakkında da benzer bir kararı bulunuyor. Mahkeme, 2005 ve 2006’da Erdoğan’la ilgili yayımlanan iki yazısı sebebiyle tazminat cezasına çarptırılan gazeteci-yazar Erbil Tuşalp’in ifade özgürlüğünün ihlal edildiğine karar vermişti.
Erdoğan, ‘şahsi haklarının ihlal edildiği’ gerekçesiyle Tuşalp hakkında Birgün gazetesinde yayımlanan ‘İstikrar’ ve ‘Geçmiş Olsun’ başlıklı iki yazısı nedeniyle dava açmış ve 10 bin TL tazminat kazanmıştı. Yargıtay’ın 2008’de onayladığı mahkeme kararlarını AİHM’e götüren Tuşalp davayı kazanmıştı.
Murat Dural
İlyas Cingöz
