ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, İran’ın şartlarını sunduğu ilk 10 maddelik önerinin ‘ChatGPT’yle yazıldığını’ düşündüklerini ve direkt reddettiklerini söyledi.
ABD Başkanı Donald Trump, İran’ın ‘Hürmüz Boğazı’nı derhal açmayı kabul etmesi’ şartıyla iki haftalık ateşkes ilan edildiğini duyurmuştu. Trump’tan kısa süre sonra İran da ‘saldırıların durması şartıyla’ iki haftalık ateşkesi kabul ettiğini açıklamıştı. İran Dışişleri Abbas Erakçi, ‘Hürmüz Boğazı’ndan İran ordusuyla koordinasyon halinde geçilebileceğini’ söylemişti.
Hem İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu hem de Trump, Lübnan’ın ateşkese ‘Hizbullah nedeniyle’ dahil edilmediğini belirtmişti.
İki ülke 11 Nisan’da Pakistan’ın başkenti İslamabad’da müzakerelere başlayacak. ABD heyetinde o müzakerelerin ilk turuna Vance de katılacak.
İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, Lübnan’a saldırıları hatırlatıp “ABD, ateşkes ya da İsrail aracılığıyla devam eden savaş arasında bir seçim yapmak zorunda” dedi.
‘Söz vermedik, ateşkesin Lübnan nedeniyle bozulması aptalca olur’
Dün Macaristan’ın başkenti Budapeşte’ye ziyaretinden dönerken gazetecilere konuşan Vance, ateşkesi Lübnan’ı da kapsayacağı konusunda ‘asla söz veya işaret vermediklerini’ öne sürdü:
“İsrailliler, müzakerelerin başarılı olduğundan emin olmak için Lübnan’da biraz geri adım atmayı teklif etti. Bunun nedeni ateşkesin bir parçası olması değil.
ABD bir taahhütte bulunmamasına rağmen İran, müzakerenin Lübnan nedeniyle bozulmasını istiyorsa bu bu onların seçimi. Bunun aptalca olacağını düşünüyoruz.
Başkan, Amerikan halkı için iyi bir anlaşma çıkardı. İranlılar bir sonraki adımı atmak zorunda, aksi takdirde Başkan savaşa geri dönmek için birçok seçeneğe sahip olacak.”
‘Ne kadar verirlerse o kadar alacaklar’
Trump’ın yardımcısı, İran’ın halihazırda elinde bulundurduğu zenginleştirilmiş uranyum stokunun müzakerelerin ana konularından biri olduğunu kaydetti:
“Başkanın çok açık bir şekilde belirttiği gibi nükleer yakıtı istiyoruz. ABD’nin belirli talepleri var. İranlıların da müzakerelerden elde edebilecekleri şeyler var. Bize ne kadar çok şey vermeye istekli olurlarsa, bence bu müzakerelerden o kadar çok şey elde edecekler.
Başkan yaptırımların kaldırılmasından, ekonomik ortaklıklardan ve benzeri şeylerden bahsetti. İranlılar nükleer silah geliştirmeye yakın herhangi bir şeyi durdurma konusunda kesin bir taahhütte bulunmadıkça bunlar gerçekleşmeyecek.
Başkan burada tüm kozlara sahip. Yapabileceğimiz birçok şey var ve şu anda iyi bir konumda olduğumuzu düşünüyorum.”
‘ChatGPT tarafından yazıldığı düşündüğümüz öneri anında çöpe atıldı’
Vance son olarak basında üç farklı 10 maddelik öneri dolaştığını belirtip konuya açıklık getirmek istediğini söyledi:
“10 maddelik ilk öneri, açıkçası ChatGPT tarafından yazıldığını düşündüğümüz ve Steve Wittkoff’la Jared Kushner’e sunulan bir şeydi. Bu öneri anında çöpe atıldı ve reddedildi.
Müzakerelerden önce bazı anlaşmazlık noktaları var ama bu çok fazla anlaşma noktası olduğu anlamına gelmeli.
Çünkü ortada dolaşan 15 maddelik bir plan var. 10 maddelik bir plan da var. Eğer üç konuda hayal kırıklığına uğramışsa, bu aslında çok fazla anlaşma olduğu anlamına gelir.
İran meclis başkanının (Muhammed Bakır Kalibaf) İngilizceyi ne kadar iyi anladığını merak ediyorum. Onun belirttiği bazı konular, bana müzakere konuları bağlamında mantıklı gelmiyor.
Başkan ilan ettikten bir saat sonra İranlılar birçok füze fırlattı. İsrail de karşılık verdi. Ateşkesin doğası budur. Hiçbir ateşkes biraz kesinti olmadan gerçekleşmez.”
