Diplomasını kiralayan inşaat mühendisi, bu yolla yılda 15 bin lira civarında para kazanıldığını belirterek “Orada canlar yaşıyor. Ama mecburduk bunu yapmaya. Yeni mezun bir inşaat mühendisinin hayalleri oluyor, okuldan mezun olduktan sonra para kazanma hırsına giriyorsunuz” dedi.
Kısa Dalga Podcast’ten Pervin Metin’in hazırladığı ‘Kiralık diploma pazarı’ başlıklı araştırma dosyasında konuşan 28 yaşındaki S.D., birçok meslektaşı gibi diplomasını, 12 aylığına bir müteahhit firmasına kiraladığını anlattı. S.D. meslekten men ve hapis cezası öngörülmesine, üstelik insanların hayatını riske atmasına rağmen diplomasını neden kiraladığını anlattı.
‘Kiraladım çünkü işsizdim’
S.D. şöyle konuştu: “Üniversiteden mezun olduğumuzda zaten 3-4 aylık bir süreç iş aramamızla geçiyor, ki şanslı olan iş bulabiliyor. Firmaların tamamı deneyimli mühendis alıyor. Fakat yeni mezunlar ne yapacak bunu düşünen yok. Ondan dolayı mecburen diplomayı kiralayıp hayatımızı devam ettirmeye çalışıyoruz. Mezun olduktan sonra sekiz ay işsiz kaldım. Bu süreçte de diplomamı kiraya verdim, yaşamımı aldığım o parayla geçindirmeye çalıştım. Siyasi gücü olan veya maddi gücü olan bir kişi rahatlıkla iş bulabiliyor ama durumu olmayanın yapabileceği bir şey yok.”
Yıllık 15 bin lira hakkımız oluyor
“Bir mühendisin beş ayrı yerde şantiye şefliği yapma hakkı var. Şantiye şefliği bedelleri senelik 3 ila 4 bin lira arasında. Bir tanesi 3 bin lira dersek yıllık 15 bin lira hakkımız oluyor sadece. Müteahhit firma ile zaten yapı ruhsatı çıktığı zaman görüşülüyor, imzalar atılırken parası alınıyor daha sonra iskan ruhsatı aşamasında imza kısmı oluyor. İmza atılıyor ve tüm iş bitmiş oluyor.
O inşaatın tamamından biz sorumluyuz ve denetleme hakkımız var. Orada çalışan personelden, iş sağlığı güvenliğinden, dökülen betonun kalitesine kadar hepsinden şantiye şefi sorumludur. Ama ülkemizde şantiye şefleri sadece kağıt üstünde. Adresini bilmediği yere imza atan, hiç gitmeden inşaatı biten yerler vardır. Küçük bir şehirde yaşıyorum, burada herkes birbirini biliyor. Yapı ruhsatı aşamasında imzamızı attık, paramızı aldık. Daha sonra birkaç kere gittim, sadece gözlemledim. Bir yaptırım uygulatma imkanımız olmuyor. Yasal olarak hakkımız var ama ben öyle bir şey söylediğimde şantiye şefliğini bana yaptırmaz, başka genç yeni mezun bir arkadaşa imza attırır. Yani elimdeki işi kaybederim. Ama ülke şartlarında yaşamımızı geçindirebilmek için buna mecburuz.”
‘Diploma kiralamak daha karlı’
“Ben müteahhit firmada işin başında her gün çalışıyor olsam, bana aylık maaş vermek zorunda ve sigortamı yapmak zorunda. Bu da ekstra bir maliyet. Ondan dolayı şantiye şeflerini kiralayarak çözüyorlar. Daha karlı olduğu için diplomanızı kiralıyorlar. Biz diplomamızı kiraladığımız için gerçek anlamda her müteahhit reelde mühendis çalıştırmıyor. Ve elbette bunun da işsizlikte etkisi çok fazla.”
‘Bir şey olursa diye korktum’
“Şu anda kendi inşaat firmam var. O zaman yaptığım doğru değildi ama yapmak zorundaydım. Vicdan olarak da illaki düşündürüyordum. Orada canlar yaşıyor. Ama mecburduk bunu yapmaya. Ama o süreçte tedirginlik yaşadım. Ya bir şey olursa? İnsan hata yapabilir ve bu hatanın sorumluluğu bizde.”
