RTÜK'ten evlilik programlarına 'ayar': Şikayet var, yaptırım uygulanacak

Radyo ve Televizyon Üst Kurulu (RTÜK), format değişikliğine giden izdivaç programlarının da ‘kişi mahremiyeti’ne girdiğini belirterek, artan şikayetler doğrultusunda gerekli yaptırımların uygulanacağını açıkladı.

OHAL KHK’sıyla evlilik programlarının kaldırılmasının önü açılmış, RTÜK de programların bu sezon ekrana gelmeyeceğini bildirmişti. Bazı programlar yayından kalkmış, bazıları ise ‘format değişikliği’ne gitmişti.

‘Mücadelemiz sürecek’

AA’ya konuşan RTÜK Başkanı İlhan Yerlikaya, ‘format değişikliği’ne giden programlarla ilgili, “Görüyoruz ki bu formatlara da şikayetler artmaya başladı” dedi.

Yerlikaya, ‘kişilik haklarını zedeleyen, insanları rencide eden ve mahremlerine giren yayınlar’ın da yapıldığını savundu: “Evlilik programlarında da benzer şeyler oluyordu, kişilerin mahremlerini didikleye didikleye ne varsa 80 milyona anlatılıyordu. Şimdi benzer durum, buralarda da olmaya başladı ve şikayetler de artmaya başladı. Yani bu şekilde devam ederlerse düzenlemezlerse reyting uğruna yapılıyor tabi bunlar, o zaman bunlarla ilgili de 6112 sayılı yasa kapsamında mücadelemiz sürecek.”

RTÜK’ün bu tip yayınlarla ilgili para cezasından lisans iptaline kadar uzanan yaptırımları bulunuyor. Yerlikaya, bu konuları zaman zaman yayıncılarla görüştüklerini, yine de düzeltilmezse yaptırımları uyguladıklarını söyledi.

‘Etik ilkeler güncellenecek’

“Yani yayıncıların da şikayet barının ne kadar yükseldiğinden veya indiğinden haberleri var. O bakımdan bazen düzeltiyorlar ama bazen de düzeltmiyorlar. İşte reyting yarışı, rekabet koşulları maalesef bu tür ihlallerin olmasına sebep veriyor ve o zaman biz de müdahale ediyoruz” diyen Yerlikaya, her zaman karşılıklı diyalogla hareket etmekten yana olduklarını ve müeyyidenin son aşamada uygulandığını söyledi.

RTÜK başkanı şöyle devam etti: “Çok tartışarak, üzülerek uyguluyoruz bu müeyyideleri, isteyerek vermiyoruz. Esas olan yayıncılarımızın etik kurallar çerçevesinde, toplumsal sorumluluk bilinci içerisine bu işi yapmaları. Daha önceki yıllarda radyo, televizyon kanallarıyla birlikte Yayıncılık Etik İlkeleri’ni belirledik. Yayıncılarımızın hepsi de bunu imzaladı. Önümüzdeki günlerde bu etik ilkeler güncellenecektir. Dolayısıyla onlardan beklentimiz biz bir şey yapmadan onların öz denetim mekanizmalarını çalıştırarak bu işi düzeltmeleridir.”

‘Kafam iyi oldu’

Uyuşturucu bağımlılığıyla mücadele konusunda haber bültenlerinde kullanılan dile de değinen Yerlikaya, “Uyuşturucu kullanımı, bağımlılıkla ilgili konularda haberlerde ‘keyif verici madde’ denilebiliyor. ‘Keyif verici madde’ olur mu, sen baştan çocuklarda merak uyandırıyorsun. ‘Zararlı madde’ de, niye ‘keyif verici madde’ diyorsun?” dedi.

Bazı haberlerde de “50 milyon dolar değerinde uyuşturucu madde bulundu” gibi cümlelerin kullanılabildiğini aktaran Yerlikaya, bu tip zararlı maddelerin parasal değerine yer vermenin ‘özendirici bir işlev yüklenmesi’ sebebiyle doğru olmadığını vurguladı.

RTÜK başkanı şöyle devam etti: “Dizi filmde ‘Kafam iyi oldu’ diyor mesela. Eğer aşırı alkol, uyuşturucu aldıysan kafan bozuk demektir. Yani zihinsel melekelerin bozuk demektir. ‘Kafam iyi oldu’ demek onu teşvik ediyor gibi bir anlama geliyor. Dolayısıyla bu tür haberlerde, dizilerde kullanılan dil de çok önemlidir. Bunların hepsini ‘İlla Radyo ve Televizyon Üst Kurulu söyleyecek’ diye bir şey yok. Bunu kendilerinin de düşünmesi lazım.”