Musul petrolünde hakkımız var mı yok mu? Tam bir muamma. Bir yanda “Irak petrolünden payımızı hala alabiliriz” diyenler. Diğer yanda “geçmiş olsun, o safha kapandı” diye dizini dövenler. Bir de “Özal Musul’a petrol için girmek istiyordu” iddiasında bulunanlar. Peki nedir bu işin aslı astarı?
Türkiye’nin Musul’daki petrol haklarıyla ilgili 2 belge mevcut. 1.si; Türkiye’nin İngiltere ve Irak’la imzaladığı 5 Haziran 1926 tarihli Ankara Anlaşması. Diğeri de 14 Mart 1925 tarihinde Türk Petrol Şirketi (Turkish Petroleum Company-TPC) ile Irak hükümeti arasında imzalanan İmtiyaz Anlaşması.
Ankara Anlaşması’nın 14. maddesine göre: Türkiye 25 yıl süreyle tüm Irak’ın petrol gelirinden yıllık % 10 oranında bir hak alacaktı. Yine İmtiyaz Anlaşması’nın 10. ve 33. maddeleri de bu hakka atıf yapıyordu. Ankara’ya yapılacak bu ödeme ise 1934’te başlayacaktı. Çünkü anlaşma, “Irak’ta ilk boru hattı yapıldıktan sonra gelir kaydedilecektir” diyordu. Irak petrolünü dünyaya taşıyan ilk boru hattı da 1934’te, Kerkük-Hadidi arasında inşa edilmişti.
Kısacası Ankara’ya bu ödeme 1934’ten 1960’a kadar sürecekti. Ne var ki kazın ayağı öyle olmadı.
