BURCU KARAKAŞ
Barış müzakerelerinin devam ettiği Kolombiya’da hükümet, bir yanda FARC (Kolombiya Devrimci Silahlı Güçleri) ile yürüttüğü müzakerelerde sona yaklaşırken, diğer yandan ELN (Ulusal Kurtuluş Ordusu) ile de resmi barış görüşmelerine başladı.
Başkent Bogota’da bulunan Externado Üniversitesi öğretim üyesi Dr. Julián Arévalo, ülkesindeki müzakere sürecini Diken’e değerlendirdi. Kolombiya hükümetine barış müzakereleri sürecinde danışmanlık da yapan Dr. Arévalo, görüşmelerin hukuki çerçevede ilerlemesinin önemine özellikle vurgu yaptı.
Müzakereler için neden Küba seçildi?
Müzakere şartlarından biri, silahlandırılmamış bir yerde görüşmeleri başlatmaktı. Bu da sürecin deniz aşırı bir ülkede başlaması demekti. Küba iki tarafa da teminat verince çok iyi bir ev sahibi olacağı düşünüldü.
İsyancıların siyasi hayata katılımı konusunda hükümet nasıl adımlar atmayı planlıyor?
Siyasi katılımın arkasındaki fikir, demokratik açılımdı. 1991 yılında Kolombiya’da yeni bir anayasa kabul edilmişti. Bu anayasa, daha demokratik bir rekabet ortamının oluşmasına olanak sağladı. Siyasi katılım konusundaki son dönemde hazırlanan anlaşmalar, siyasi rekabete yeni bir soluk getirdi. Böylece yeni aktörlerin ve politik seslerin ülkenin demokratik hayatına katılımı sağlanabilecekti. Bu durum, sosyal hareketlerin güvenlik teminatıyla siyasi hayata katılımının kolaylaştırılmasını da kapsıyor. İsyancılar özelinde siyasi katılım ise Havana’da anlaşmaya varılan hükümler çerçevesinde parlamentonun yapacağı yasalar kapsamında değerlendirilecek.
Bir hakikat komisyonu kurulması öngörülüyor? Bu komisyonda kimler yer alacak?
Hakikat komisyonunun işlevlerinden biri, barışın toplumsallaşmasını garanti altına almak. Yani toplumun değişik kesimlerinin hakikatin ortaya çıkarılması için barışa katkı sunmasını sağlamak. Bu, silahlı çatışmalara dolaylı ya da direkt olarak katılanların komisyonda yer almasını da kapsıyor. Hakikat komisyonu üyeleri, tarafsız bir komite tarafından toplumun her kesiminden insanları kapsayacak.
İsyancılara af konusuna bildiğimiz kadarıyla toplumun bazı kesimleri sıcak bakmıyor. Bu sorunla taraflar nasıl başa çıkmaya çalışıyor?
Uluslararası İnsancıl Hukuk’a uygun olarak, siyasi suçlar ve bu suçlara ilişkin vakalar hakkında af olacak. Hazırlanacak ‘af yasası’, tarafların konuya nasıl yaklaşacağını ve affın kapsamını da belirleyecek.
FARC ve hükümet vatandaşları sürece katıyor
Hükümet, Kolombiya vatandaşlarını müzakerelere ikna etme konusunda herhangi bir yöntem kullandı mı?
Barış görüşmelerinin başında, Kolombiya Başkanı Juan Manuel Santos varılacak son anlaşmanın Kolombiya kamuoyunun görüşüne sunulacağını ifade etmişti. Ayrıca, Kolombiya kamuoyunun anlaşma metnini onaylayacağı ya da reddedeceği, tarafların da üzerinde anlaşmaya vardığı bir mekanizma kurulacaktı.
Geçen süre zarfında hükümet anlaşma konusunda diyalog kurmak için çeşitli hareketlerde bulundu, insanların barış süreci konusundaki endişelerini dinledi. Öte yandan, halkın farklı kesimleriyle barış anlaşmalarının uygulamaya konulması sırasında oluşacak zorluklar ve fırsatlar için de diyalog kurdu. Bunların yanı sıra, Kolombiya hükümeti ve FARC, vatandaşların her gündem maddesi hakkında önerilerini almak ve sürece dahil etmek için çeşitli mekanizmalar geliştirdi.
Barış görüşmelerinin amacı silahlı çatışmalara son vermek
‘Silahları gömmek’ konusuna gelirsek… Bu ifadeyi, Türkiye hükümeti sıklıkla kullanıyor. “PKK silah bırakmadan süreci tekrar başlatmayacağız” deniyor. Bu koşul, anlaşma olmadan mümkün mü? Kolombiya’da silahların bırakılması nasıl oldu?
Kolombiya’daki barış sürecinde, resmi ateşkes ve silahların bırakılması mevzusu, bir ‘başlangıç noktası’ değil, ‘varış noktası’ olarak düşünüldü. Barış süreci, silahlı çatışmaların ortasında kaldığımız bir dönemde gelişmeye başladı. Son birkaç aydır çatışmaların sonladırılmasını amaçlayan bazı anlaşmalar oldu ama nihai ateşkes anlaşmasına üzerinde uzlaşılacak en son anlaşma metni ile varılacak, daha önce değil.
Son olarak, barışın sağlanması konusunda Türkiye toplumuna nasıl bir mesaj iletmek istersin?
Barış sürecinin temel hususlarından biri, çatışmaların sona erdirilmesi ile barışın inşası arasındaki ayrımı yapmak. Halen Havana’da devam eden barış görüşmelerinin amacı, silahlı çatışmalara son vermek. Barışın inşası ise sadece çatışmalardan etkilenen bölgelerin fiziksel dönüşümünü değil, bu bölgelerde birlikte yaşama ve uzlaşma kültürünü geliştirecek çok daha uzun bir süreç gerektiriyor. Bu ikisi arasındaki farkı gözetmek çok önemli. Öbür türlü ikisini aynı anda hayata geçirmeye çalışmak, başarı şansına zarar verecektir.
