AKP'lilerin başkanlık sisteminde Meclis'in bakanlara gensoru yetkisi de olmayacak

1 Kasım seçimlerinin ardından başkanlık yeniden konuşulmaya başlarken, AKP’lilerin önerecekleri sisteme dair detaylar da ortaya çıkmaya başladı. Buna göre, başkana doğrudan seçimlerin yenilenmesi, kararname çıkarma, bakanları atama yetkisi verilecek.

Cumhuriyet’ten Emine Kaplan’ın haberine göre bu modelde, başkanın Yüce Divan’a gönderilmesi için Meclis’te 413 milletvekilinin onayı gerekirken, şu anki parlamenter sistemden farklı olarak da Meclis’in bakanlarla ilgili soruşturma ve gensoru yetkisi olmayacak.

AKP’lilerin önereceği ‘Türk tipi başkanlık’ modelinin ABD’dekinden üç farkı olacak: “Başkanın, Yüce Divan’a gönderilmesi için 413 onay gerekecek, Meclis’in bakanlarla ilgili soruşturma açma ve gensoru verme yetkisiyse olmayacak.”

Öte yandan haberde, AKP’nin ‘Türk tipi’nde ısrarcı olmayabileceği de iddia ediliyor. Habere göre, AKP yöneticileri, ‘Önemli olan görüşmelerin ve uzlaşma arayışının başlaması. Muhalefetin önerileri ve eleştirilerine göre eğer başkanlık sistemine geçişte bir uzlaşma sağlanabilirse orta yol bulunur’ görüşünde.

‘Kabul edilmeyebilir de’

AKP’liler parlamentonun gensoru ve soruşturma yetkisinin olmayacağı sistemde, başkanın ABD’ye kıyasla daha az yetkiye sahip olacağını da savunuyor.

Ancak Meclis’in ‘fesih edilme’ yetkisi de başkanda olacak. AKP’liler, ‘fesih etme’ yetkisine ilişkin, “Fesih yetkisi, yasama ve yürütme arasında büyük kilitlenme durumlarının aşılabilmesi için önerilen bir formüldür. Özü itibariyle tartışılabilir, kabul edilmeyebilir de” görüşünde.

Tartışmalı yetkilere dair AKP’liler, “Çok ısrarcı olmayabiliriz. Eğer başkan, Meclis’i feshederse kendi görevine de son verecektir. Meclis de aynı şekilde seçim kararı aldığında kendi süresini kısaltır. Bu durumda hem Meclis hem de başkanlık seçimleri yenilenir. Bu çok istisnai durumda gündeme gelebilir. Hiçbir Meclis ya da başkan kendi süresini kısaltmak istemez” ifadelerini kullandı.