İsveç’in en kuzey ucundaki Kiruna kasabası yaklaşık üç kilometre doğuya taşınmaya hazırlanıyor.
Önümüzdeki 20 yıl içinde, 20 bin insan yeni evlere taşınacak, yeni bir kasaba merkezi inşa edilecek. Bu devasa ve karmaşık girişimin nedeniyse, eski yerleşim yerinin demir madeni tarafından yutulmaya başlanması.
Mimar Mikael Stenqvist, “Yeni bir şehir yaratma projemiz birçokları tarafından ütopik bir deney olarak görülüyor. Ama o kadar çok şey tehlikede ki, bunu bir deney olarak düşünmek için çok zor” diyor. Stenqvist’e göre, eğer projede bir şey yanlış giderse, kasabanın yerlilerini ve ekonomisini büyük bir tehdit bekliyor.
Mikael Stenqvist, kasabadaki 3 bin apartman, otel, belediye binası, okul ve hastanelerin hepsinin alternatifini yeni kasabada inşa ettiklerini belirtiyor. Hatta, kasabanın 2001 yılında İsveç’in en güzel binası seçilen kilisesi, parça parça tekrar yapılıyor.
Tüm bu taşınma hamlesinin arkasında, kasabanın sınırları içinde bulunan demir madeni var. Maden, İsveç’in en değerli demir deposu olarak gösteriliyor.
Proje için birçok şehir planlamacısı, mimar, biolojist, yıkım uzmanı ve peyzaj tasarımcısı çalışıyor.
Çocuk yapma kararı bile askıda
Hikâye, 2004 yılında madeni işleten ‘Luossavaara-Kiirunavaara AB’ (LKAB) şirketinin yerel hükümete, daha derin kazma işlemi yapacağını ve bunun da zeminde yarılmalara neden olabileceğini söylemesiyle başlamış. 10 yılın ardından, zeminde görülmeye başlayan çatlaklar yavaş yavaş kasabaya yayılmış.
Taşınma projesinde görevli antropolojist Viktoria Walldin, “Herkes, madenin şehri yemeye başladığını görüyor” diyor. Walldin’e göre kasabada 15 yıldır kimse evini dekore etmek, çocuk yapmak veya işyeri açmak gibi kararlar alamıyor.
