ABD’de bir parazitin neden olduğu ishal salgını, 30’u aşkın eyalete yayıldı, binlerce kişiyi etkiledi. Federal sağlık yetkililerine göre salgının kaynağı fast-food zinciri Taco Bell’deki Meksika menşeli marullar.
ABD’de kirli gıda ya da suyla bulaşan bir parazitin neden olduğu ‘siklosporiyazis’ salgını büyüyor. Siklosporiyazis şiddetli ishal, halsizlik ve mide bulantısına yol açabiliyor, belirtiler bir ay sürebiliyor. Genellikle hayati tehlike taşımıyor ve antibiyotikle tedavi ediliyor.
ABD’de şimdiye dek otuzu aşkın eyalette vaka bildirildi. Veriler, 2019’da ülke rekoru olarak kaydedilen yaklaşık 4 bin 700 vakayı da aşıyor.
Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (CDC), tüketicileri Indiana, Kentucky, Michigan, Ohio ve Batı Virginia’daki Taco Bell restoranlarında marul yememeleri konusunda uyardı.
The New York Times’ın aktardığına göre ismini vermek istemeyen iki federal yetkili salgını, Taco Bell’e marul tedarik eden Taylor Farms’la ilişkilendirdi. Taylor Farms ülkenin en büyük taze sebze ve meyve üreticilerinden biri, ürünleri birçok süpermarket zincirinde satılıyor.
ABD Gıda ve İlaç Dairesi’yse (FDA) soruşturma sürdükçe başka markaların, restoranların ya da mağazaların da salgınla ilişkilendirilebileceğini belirtti.
Taco Bell perşembe bazı eyaletlerdeki şubelerinde sorunlu tedarikçiden gelen marulları satmayacağını duyurdu.
Rekor vaka sayısı
ABD tarihinde daha büyük siklosporiyazis salgını görülmemişti.
CDC, 15 Temmuz itibarıyla 34 eyalette toplam bin 645 vaka bildirmişti. Ayrıca 140’tan fazla kişi hastaneye kaldırıldı. Yetkililer 5 bin 100’i aşkın doğrulanmamış ek vaka olduğunu belirtti.
Ülke genelinde en fazla vaka Michigan eyaletinde görülüyor: 5 bin iki vaka ve 102 hastaneye yatışla eyalet, bir yılda kaydedilen en yüksek sayıya ulaştı. Eyalette normalde yılda yalnızca 40-50 vaka görülüyor.
Vaka sayısı olağandışı yüksek başka eyaletler arasında Kuzey Karolina, Illinois, Indiana, Maryland ve Teksas var.
ABD’de görülen önceki siklosporiyazis salgınları marul ve salata karışımları, ahududu, fesleğen, kişniş, meyve karışımları, taze bezelye ve tatlı bezelyeyle ilişkilendirilmişti.
Vaka sayısı genellikle mayıs-ağustos gibi sıcak aylarda yükseliyor. Öyle ki CDC, bu ayları siklosporiyazis sezonu olarak kabul ediyor. Yine de mevcut salgının ölçeği alışılmadık.
CDC verilerine göre, son yıllardaki en büyük salgın 2020’deydi: 14 eyalette 701 kişi hastalanmış ve bu salgın Fresh Express markalı poşetli salatalarla ilişkilendirilmişti. 2022’de Florida’daki salgın da yine poşetli salatalarla bağlantılıydı.
Federal sağlık kesintileri müdahaleyi zorlaştırıyor mu?
Mümkün. Eyalet ve yerel sağlık daireleri, gıda kaynaklı hastalıkları takip etmek, tespit etmek ve bunlara müdahale etmek için federal fonlara bağımlı.
Gelgelelim bu kurumlar 2026’da talep ettikleri bütçenin yalnızca yaklaşık yüzde 40’ını alabildi.
George Washington Üniversitesi Gıda Güvenliği ve Beslenme Güvenliği Enstitüsü direktörü Barbara Kowalcyk’e göre eyaletler, Covid-19 pandemisinde aldıkları acil federal fonu gelecekteki farklı salgınlara hazırlık için de kullanmıştı. Fakat Kowalcyk fon akışının sona erdiğini ve bunun pek çok personel ve program kesintisine yol açtığını belirtiyor.
Örneğin geçen yaz CDC, Gıda Kaynaklı Hastalıklar Aktif Gözetim Ağı’nı (FoodNet) sessiz sedasız küçültmüş ve ağa üye 10 eyalet için siklosporiyazis vakalarını izleyip kuruma bildirmeyi isteğe bağlı hale getirmişti.
Uzmanlara göre bu eyaletlerin enfeksiyonları bildirmek için hala başka yolları olsa da, bu değişiklik pek çok vakanın sayıma hiç yansımamasına yol açabilir.
