Avrupa Konseyi raporuna göre Türkiye ve Fransa, cezaevi doluluk oranında ilk sırada yer aldı. Türkiye hapis oranında (mahkumiyet) da 100 bin kişiye 458 mahkumla Avrupa Konseyi ülkeleri arasında açık ara zirvede.
Konseyin salı yayınlanan cezaevi koşullarına ilişkin son raporu aşırı doluluğun kalıcı bir sorun olduğunu ortaya koydu. Rapora göre Türkiye, Fransa’yla birlikte Avrupa Konseyi’ne üye ülkeler arasında cezaevlerinde doluluk oranı en yüksek ülke oldu.
Euronews‘ün aktardığı araştırmaya göre Türkiye’deki cezaevleri kapasitenin yüzde 131 üzerinde dolu. Fransa da durum aynı, Türkiye’yle ilk sırada. İki ülkeyi sırasıyla Hırvatistan (123), İtalya (121), Malta (118), Kıbrıs (117), Macaristan (115), Belçika (114) ve İrlanda (112) izliyor.
Rapor, Strasbourg merkezli örgütün 46 üye devletinin cezaevi idarelerinin belgelerine dayandırıldı.
Hapis cezasında Türkiye ilk sırada
Avrupa Konseyi’ne üye 46 ülke arasında Türkiye, 100 bin kişiye 458 mahkumla en yüksek hapis oranına (mahkumiyet) sahip ülke. Türkiye’yi Azerbaycan ve Moldova izledi.
Ocak 2024-Ocak 2025 döneminde mahkum sayısının en fazla arttığı ülke de yüzde 29’le Türkiye. En büyük düşüşse yüzde 18’le Ukrayna’da.
Rapora göre Avrupa Konseyi ülkelerindeki toplam mahkum sayısı bir yılda yüzde 8,5 artarak 1,1 milyonu aşarken kadın mahkumların oranı da yüzde 4,8’den yüzde 5,2’ye yükseldi.
Diğer ülkelerde durum nasıl?
31 Ocak 2024-31 Ocak 2025’te mevcut 100 yer başına düşen mahkum sayısı 94,7’den 95,2’ye yükseldi. Bu artış, bölgesel farklılıklara rağmen kaydedildi. Bir önceki değerlendirmede altı ülke ciddi aşırı doluluk bildirmişti; bu sayı şimdi dokuza çıktı.
Avrupa Konseyi’ne göre yüzde 90 doluluk oranı bile yüksek risk göstergesi ve ciddi operasyonel baskı anlamına geliyor.
Beş ülke ‘orta düzeyde aşırı doluluk’ olarak tanımlanan durumla karşı karşıya: Finlandiya (Yüzde 110), Yunanistan (Yüzde 108), İskoçya (Yüzde 106), Kuzey Makedonya (Yüzde 104) ve İsveç (Yüzde 103).
Portekiz cezaevleriyle üzde 99’la kapasiteye çok yakın. Portekiz, Romanya’dan (yüzde 100) daha iyi durumda olsa da Azerbaycan (yüzde 98), Britanya (yüzde 96), Sırbistan (yüzde 96), Çekya (yüzde 95), Hollanda (yüzde 95), Danimarka (yüzde 95) ve İsviçre’den (yüzde 95) daha yüksek doluluk oranına sahip.
31 Ocak 2025 itibarıyla 46 devlette 1 milyon 107 bin 921 kişi cezaevindeydi. Bu, bir önceki yıla göre yüzde 8,5’lik artmış. Ortalama hapis oranıysa 100 bin kişi başına 110 mahkum olarak kaydedildi.
Cezaevlerindeki kadınların oranı yüzde 4,8’den yüzde 5,2’ye yükseldi. Nüfusu 500 binden fazla ülkeler arasında en büyük artış Macaristan (yüzde 8,8), Çekya (yüzde 8,6), Malta (yüzde 8) ve İsveç’te (yüzde 7,9) görüldü. En düşükse Arnavutluk (yüzde 1,6), Ermenistan (yüzde 2,6), Karadağ (yüzde 2,8) ve Azerbaycan’da (yüzde 3,1) kaydedildi.
Hapis oranları Doğu Avrupa’da daha yüksek. 100 bin kişi başına 458 mahkumla ilk sırada olan Türkiye’yi, Azerbaycan 271, Moldova 245 ve Gürcistan 232 mahkumla takip ediyor.
Avrupa Birliği ülkelerinde Macaristan (206), Polonya (189), Çekya (178) ve Slovakya (151) en fazla kişiyi hapseden ülkeler.
Ayrıca cezaevlerindeki yabancılar artmış. Mahkumların yüzde 17’si vatandaş olmayan kişilerden oluşuyor. 65 yaş üstü mahkumların sayısında da artış var. Portekiz ve İtalya, 42 yaşla en yüksek ortalama mahkum yaşına sahip ülkeler.
Uluslararası rapora göre Portekiz, kıtadaki en uzun ortalama hapis cezası süresine sahip. Avrupa ortalaması 9,7 ayken Portekiz’de bu süre 31,4 ay.
