İran, Umman Körfezi’nde ‘Ocean Koi’ adlı bir petrol tankerine el koyduğunu duyurdu. Gerekçe İran’ın petrol ihracatını aksatma girişimi.
İran resmi haber ajansı IRNA’ya göre İran Deniz Kuvvetleri’ne bağlı deniz komandoları, tankere müdahale edip ülkenin güney kıyılarına götürüldü.
Reuters, tankerin Barbados bayraklı olduğunu yazdı.
İran’ın açıklamasına göre İran petrolü taşıyan tanker, ‘bölgedeki koşulları istismar edip ülkenin petrol ihracatını aksatmaya’ çalışıyordu.
Tankere ne zaman müdahale edildiği paylaşılmadı. Fakat görüntülerde İran komandolarının gece saatlerinde tankere sürat tekneleriyle yanaşıp çıktığı, ardından bayrak çektiği görüldü.
Ne olmuştu?
ABD ve İsrail, 28 Şubat’ta İran’a saldırdı; savaş, İran’ın misillemeleriyle bölge genelinde yayıldı. ABD ile İran arasında, 8 Nisan’dan bu yana ‘İsrail’in de uyacağı’ açıklanan bir ateşkes var.
Trump, 4 Mayıs’ta Hürmüz Boğazı’nda ‘Özgürlük Projesi’ adıyla yeni bir süreç başlatacaklarını duyurdu ve savaşa doğrudan taraf olmayan ülkelerin boğazda mahsur kalan gemilerinin ‘güvenli şekilde’ çıkarılacağını aktardı.
ABD merkezli Axios‘a konuşan bilgi sahibi bir kaynak, Trump yönetiminden üst düzey bir ismin ‘Özgürlük Projesi’ hakkında İran’a özel bir mesaj gönderildiğini öne sürdü. Yetkili, İran’a plan hakkında bilgi verip gemilere müdahale etmemesi konusunda uyarmış.
Fakat uyarıya rağmen İran, Hürmüz Boğazı’nda ABD gemilerinin yanısıra ticari gemilere ve Birleşik Arap Emirlikleri’ne (BAE) bir dizi saldırı düzenledi.
CENTCOM Komutanı Amiral Brad Cooper tehdidin tamamen bertaraf edildiğini söylerken Savunma Bakanı Pete Hegseth de ateşkesin halen yürürlükte olduğunu savundu.
Trump 6 Mayıs’ta ‘Özgürlük Projesi’ adlı operasyonu kısa süreliğine durduklarını duyurdu. 13 Nisan’dan bu yana İran limanlarına giden veya gelen gemilere uygulanan deniz ablukasınınsa süreceğini belirtti.
Gelişmeler savaşın diplomasiyle sonlanabileceği ihtimalini güçlendirirken İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, şunları söyledi:
“Biz sadece adil ve kapsamlı bir anlaşmayı kabul ediyoruz. Bize karşı başlatılan savaş, açık bir saldırganlık eylemi ve uluslararası hukukun net bir ihlalidir. Müzakerelerde meşru haklarımızı ve çıkarlarımızı korumak için elimizden gelenin en iyisini yapacağız.”
Axios, 6 Mayıs’ta ABD’nin savaşı sonlandırmak ve daha ayrıntılı nükleer müzakereler için Tahran yönetimiyle tek sayfalık mutabakat zaptı imzalamaya yakın olduğunu yazdı.
Konu hakkında bilgi sahibi kaynaklara ve bazı ABD’li yetkililere dayandırılan haberde ABD’nin imza için İran’dan 48 saat içinde yanıt beklediği belirtildi.
Dün İran Meclis Başkanı ve başmüzakerecisi Muhammed Bakır Kalibaf, Axios’un haberini alaycı bir dille yalanladı. İngilizce’de ‘sahte’ ve ‘uydurma’ anlamlarına gelen ‘faux’ kelimesi ve sitenin adına atıfla ‘Fauxios operasyonu’ diye yazdı.
Gece ABD ve İran, ateşkese rağmen Hürmüz Boğazı ve çevresinde doğrudan çatıştı. Trump, karşılıklı saldırıya rağmen ateşkesin devam ettiğini söyledi.
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio ise İran’la süren görüşmelere ilişkin “Bugün bir noktada İran’dan yanıt bekliyoruz, henüz alamadık. Umarım ciddi bir teklifleri vardır” dedi.
