ABD Başkanı Donald Trump, İran’ın kendisine çöküş aşamasında olduğunu bildirdiğini öne sürdü.
İran’dan umutlu: ‘Bence başaracaklar’
Trump’ın Truth Social hesabındaki açıklaması şöyle: “İran az önce bize ‘çöküş aşamasında’ olduğunu bildirdi. Liderlik sorunlarını çözmeye çalışırken (ki bence bunu başaracaklar), bizden ‘Hürmüz Boğazı’nı bir an önce açmamızı istiyorlar.”
Ne olmuştu?
ABD-İsrail’in 28 Şubat’ta İran’a saldırılarıyla başlayan savaşta 8 Nisan’da geçici ateşkese varıldı. 11 Nisan’da Pakistan’da kalıcı ateşkes için görüşüldü ancak bir sonuca varılamadı.
İranlı yetkililer, anlaşmaya varılamamasının nedeninin ABD’nin ‘aşırı talepleri’ olduğunu belirtti.
13 Nisan’da ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM) ‘Trump’ın talimatıyla’ İran limanlarına giren veya çıkan tüm gemilere abluka başlattı.
İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, 17 Nisan’da Hürmüz Boğazı’nı tüm ticari gemilerin geçişine açtığını duyurdu. Trump buna karşılık ‘teşekkür’ etse de “Deniz ablukası sürecek” dedi.
İran, bunun üzerine 18 Nisan’da Hürmüz Boğazı’ndan geçişlere yeniden kısıtlamalar getirdiğini açıkladı.
Trump, 19 Nisan’da Hürmüz Boğazı’nda ABD ablukasını delmeye çalışan İran bayraklı ‘TOUSKA’ gemisini vurduklarını duyurdu.
Aynı gün İran’ın yarı resmi Tasnim Haber Ajansı, ABD’nin deniz ablukasını devam ettiği müddetçe Tahran’ın müzakerelerin sonraki turuna katılmayacağını yazdı.
Ardından İran, geçici ateşkesin biteceği 22 Nisan’a kadar ikinci tur müzakerelere katılıp katılmayacağı konusunda sessiz kaldı.
Trump’a göre ‘İran’da komutanlarla bürokratlar bölündü’
Trump, ateşkesin bitmesine saatler kala, İran yönetiminin ‘bölünmüş’ olduğunu öne sürerek müzakereleri uzattığını duyurdu.
Ertesi gün Axios, Trump’ın İran’a ‘üç ila beş gün tanıdığı’nı öne sürdü.
Haberde dini lider Mücteba Hamaney’in neredeyse hiç iletişim kurmadığı, ülkeyi kontrol eden Devrim Muhafızları komutanlarıyla, İranlı sivil müzakerecilerin birbirine düştüğü yazıldı.
Trump da ateşkesi duyurduğu paylaşımında İran yönetiminin ‘bölünmüş’ olduğunu söyledi.
Axios’a göre anlaşmazlık, İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi’nin Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılacağını duyurması, ancak Devrim Muhafızları’nın yanaşmaması üzerine gün yüzüne çıktı.
Takip eden günlerde İran, ABD teklifine somut bir yanıt vermemiş, Pakistan’daki ikinci tur görüşmelere katılıp katılmayacağı belirsiz kalmıştı.
Bu fikir ayrılığının temelinde, İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Sekreteri Ali Laricani’ye İsrail’in 17 Mart’ta düzenlediği suikast olduğu söyleniyor. Laricani’nin İran’ın karar alma mekanizmasını bir arada tutan otorite ve siyasi ağırlıktaki kişi olduğu belirtiliyor.
Bir diğer ABD’li yetkiliye göre Laricani’nin yerine gelen ve Devrim Muhafızları, bürokratlar ve dini lider arasında koordinasyonu sağlamakla görevli Muhammed Bakır Zülkadr ise etkili biri olarak görülmüyor.
24 Nisan’da Erakçi’nin Pakistan, Umman ve Rusya turuna çıkacağı duyuruldu, aynı gün Beyaz Saray Trump’ın Özel Temsilcisi Steve Witkoff ve damadı Jared Kushner’ın da Pakistan’a gideceğini açıkladı.
Ancak ABD başkanı daha sonra “Onların ‘liderlik kadrosu’ içinde muazzam bir iç çekişme ve kargaşa var” diyerek Witkof ve Kushner’ın ziyaretini iptal ettiğini duyurdu.
Hafta sonu İslamabad’a giden Erakçi sadece Pakistanlı yetkililerle görüşüp ülkesine döndü.
Dün (27 Nisan) İran’ın nükleer program konusunda bir adım atmaksızın Hürmüz Boğazı’nı açmayı teklif ettiği bildirildi. Fakat CNN‘e göre Trump, bu teklife sıcak bakmıyor.
