İran’ın nükleer program konusunda bir adım atmaksızın Hürmüz Boğazı’nı açmayı teklif ettiği bildirildi.
Guardian’ın haberine göre İran, ABD’yle anlaşmazlığı aşmak için yeni bir teklif sundu.
Tekliften haberdar bölgesel iki yetkili, İran’ın nükleer programını durdurması yönündeki talebe dair herhangi bir adım atmadan Hürmüz Boğazı’ndaki kontrolünü sona erdirmeyi teklif ettiğini söyledi.
İsimlerinin açıklanmaması koşuluyla konuşan iki yetkili, İran’ın bu teklif kapsamında ABD’den ülkeye deniz ablukasını kaldırmasını da talep ettiğini belirtti.
Bu hamle, İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi’nin Rusya ziyareti sırasında geldi. Bakan, bu ziyareti İsrail ve ABD’ye karşı yürütülen savaşta Moskova’yla istişare etmek için bir fırsat diye nitelemişti.
Ayrıca dün İran basınında Erakçi’nin mektupla ABD’ye ülkesinin ‘kırmızı çizgileri’ni Pakistan aracılığıyla ilettiğini yazmıştı.
Ancak bu yeni teklifin ABD Başkanı Donald Trump’ın desteklemesi çok mümkün görünmüyor.
Trump, Hürmüz Boğazı’nın açılması ve ateşkesin kalıcı hale getirilmesi için yapılacak genel bir anlaşmanın şartı olarak İran’ın nükleer programının tamamen sonlandırılmasını şart koşuyor.
Öte yandan savaştan önce Hürmüz’de ticaret normal şekilde işliyor, ne İran ne de ABD boğazı kullanan gemileri engelliyordu.
Ne olmuştu?
ABD-İsrail’in 28 Şubat’ta İran’a saldırılarıyla başlayan savaşta 8 Nisan’da geçici ateşkese varıldı. 11 Nisan’da Pakistan’da kalıcı ateşkes için görüşüldü ancak bir sonuca varılamadı.
İranlı yetkililer, anlaşmaya varılamamasının nedeninin ABD’nin ‘aşırı talepleri’ olduğunu belirtti.
13 Nisan’da ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM) ‘Trump’ın talimatıyla’ İran limanlarına giren veya çıkan tüm gemilere abluka başlattı.
İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, 17 Nisan’da Hürmüz Boğazı’nı tüm ticari gemilerin geçişine açtığını duyurdu. Trump buna karşılık ‘teşekkür’ etse de “Deniz ablukası sürecek” dedi.
İran, bunun üzerine 18 Nisan’da Hürmüz Boğazı’ndan geçişlere yeniden kısıtlamalar getirdiğini açıkladı.
Trump, 19 Nisan’da Hürmüz Boğazı’nda ABD ablukasını delmeye çalışan İran bayraklı ‘TOUSKA’ gemisini vurduklarını duyurdu.
Aynı gün İran’ın yarı resmi Tasnim Haber Ajansı, ABD’nin deniz ablukasını devam ettiği müddetçe Tahran’ın müzakerelerin sonraki turuna katılmayacağını yazdı.
Ardından İran, geçici ateşkesin biteceği 22 Nisan’a kadar ikinci tur müzakerelere katılıp katılmayacağı konusunda sessiz kaldı.
Trump, ateşkesin bitmesine saatler kala, İran yönetiminin ‘bölünmüş’ olduğunu öne sürerek müzakereleri uzattığını duyurdu.
Ertesi gün Axios, Trump’ın İran’a ‘üç ila beş gün tanıdığı’nı öne sürdü.
24 Nisan’da Erakçi’nin Pakistan, Umman ve Rusya turuna çıkacağı duyuruldu, aynı gün Beyaz Saray Trump’ın Özel Temsilcisi Steve Witkoff ve damadı Jared Kushner’ın da Pakistan’a gideceğini açıkladı.
Ancak ABD başkanı daha sonra “Onların ‘liderlik kadrosu’ içinde muazzam bir iç çekişme ve kargaşa var” diyerek Witkof ve Kushner’ın ziyaretini iptal ettiğini duyurdu.
