2 Ekim’de Marmara Denizi’nde meydana gelen 5 büyüklüğündeki depremi sekiz saniye önce bildiren Boğaziçi Üniversitesi Kandilli Rasathanesi, mobil uygulama geliştirdi. Uygulama 2 bin 500 cihazla test aşamasında.
Boğaziçi Üniversitesi Kandilli Rasathanesi ve Deprem Araştırma Enstitüsü (KRDAE) erken deprem uyarı çalışmalarına 1998’de başladı. Bu kapsamda 2001’de bakanlar kurulu kararıyla Marmara Bölgesi’nde 10 istasyonlu erken uyarı sistemi ve 110 istasyonlu hızlı hasar tespiti sistemi kuruldu. Sistem, 2012’de valilikçe yenilendi.
Son olarak istasyonların veri iletim altyapısı yenilendi.
Rasathanenin müdürü Prof. Dr. Nurcan Meral Özel şunları söyledi:
* Depremler başladığı anda sismik dalgalar faya yakın istasyonlardan gelen verilerle işlendi. Aletlerin modernize edilmesi ve hızlandırılmasıyla işlem süresi de kısaldı ancak şimdi yeni yazılımlar ve hızlı iletişim sistemleri var.
* Böylece hızlı bilgi, doğru bilgi, yanlış alarmın olmadığı bilgi konusunu test ediyoruz. Test ederken en büyük hedefimiz güven aralığını oluşturmak, sınır koşullarımızı ve tolerans aralığımızı belirlemek çünkü bu bizim vatandaşa sadece “Deprem oluyor” diye önceden verebileceğimiz bir durum değil.
* Toplumsal fayda sağlamasını hedefliyoruz. Yani bu bütün kurumlar, kritik yapılar, bakanlıklar, onların kendi kritik eşik değerlerine göre sistemimizi mühendislik parametreleriyle kalibre edebilecek duruma getirmeye çalışıyoruz.
5 büyüklüğündeki depremin sinyali önceden geldi
2 Ekim’de Marmara Denizi Marmaraereğlisi açıklarında 5 büyüklüğündeki deprem meydana gelmişti. Özel sistemin depremden 8,4 saniye önce uyardığını söyledi:
* Fayın yakınlığı ölçüm süresiyle ilişkili. Gelinen aşama acil durumun harekete geçirilmesi, otomatik vanaların kapatılması, gazların kesilmesi, Marmaray’ın, Avrasya Tüneli’nin durdurulması, metro hatları ve özellikle Marmara Denizi kıyısındaki kritik altyapıların güvenliğinin alınmasını sağlayacak.
* Yani deprem sonrası ikinci afetleri, yangınları da tetiklememesi açısından bu kritik altyapıların bizim müşteri kurumumuz gibi olması gerekiyor. Onların eşik değerlerini, isteklerini, mühendislik hizmetlerine uygun olarak bizim bu sistemi kalibre etmemiz gerekiyor.
‘Kandilli Uyarı’ testte
KRDAE erken uyarıların kullanıcıları ulaştırılması için bir yazılım firmasıyla ortaklaşa iOS tabanlı bir ‘Kandilli Uyarı’ adında bir mobil uygulama geliştirdi.
Uygulama şu an yaklaşık 2 bin 500 cihazla testte.
Özel şöyle dedi:
* Kullanıcıların büyük çoğunluğu bilim insanlarından oluşuyor. Herkesten geri dönüş alıyoruz ve biz kendimiz de buradan inceliyoruz. Yani sadece depremin yıkıcı dalgası gelmeden önce uyarı vermesini değil, aynı zamanda da şiddeti de belirliyoruz.
* Kullanıcılara, depremi nasıl hissettiklerini de soruyoruz. Geri dönüşler gayet iyi. Hızlılığımız, doğruluğumuz iyi. Şimdiye kadar yanlış alarm vermedi sistem. Diğer yandan da en maksimum iyi, hızlı, doğru bilgi verecek algoritmaları deniyoruz.
* Bu alana yapılacak yatırımlar önemli. Mevcut ağı yenileme ve haberleşme sistemlerini hızlandırmak suretiyle Erken Uyarı Sistemi’ni ülke genelinde işler hale getirmeyi planlıyoruz.
* Denizlerden veri getirmek de artık çok hızlı gelişen bir teknoloji. Kurulacak yeni istasyonlar uyarı süresini kısaltacak.
