Genellikle rahatlama ve gevşeme aracı olarak görülen içki, ertesi gün beklenmedik ve rahatsız edici etkilere neden olabiliyor.
İçkiyi fazla kaçıran ve akşamdan kalma kişilerde yalnızca fiziksel yorgunluk değil, aynı zamanda anksiyete görülebiliyor.
Peki içki anksiyeteye veya panik atağa sebep olabilir mi?
Kısaca, evet.
Panik atak, gerçek bir tehlike veya görünürde belirgin bir neden olmamasına rağmen şiddetli fiziksel belirtilerle kendini gösteren yoğun bir korku atağı olarak tanımlanabilir. Çarpıntı, nefes darlığı, terleme, titreme, soluğun kesilmesi, göğüs ağrısı, göğüste baskı hissi ve bulantı gibi fiziksel belirtilerle kendini gösteren panik atak, yoğun anksiyete (kaygı) ataklarıdır.
İçki ile anksiyete arasındaysa bağlantı var.
The New York Times’a konuşan psikiyatri profesörü Alëna Balasanova, ‘‘Alkol ve anksiyete, aynı madalyonun iki yüzü olarak görülür’’ dedi.
İçki genellikle kolayca sosyalleşmek veya gevşemek için bir araç olarak kullanılsa da, bilim insanları, içkinin kaygı hissini artırabileceğini belirledi.
Kaygı hissi, içkinin vücuttan atılması sürecinde ortaya çıkabiliyor; bu da aşağı yukarı bir gün sürüyor. İçkiyi düzenli veya aşırı tüketenlerde, bilhassa içkinin etkisi geçtikten sonra kaygı daha yoğun hissedilebiliyor.
‘‘Bir yandan da, eğer dışarıda birkaç kadeh şarap içerseniz panik atak geçirirsiniz diye korkutmak istemiyorum insanları’’ diyor Balasanova ve ekliyor: ‘‘Ama risk her zaman var.’’
Tabii halihazırda anksiyete bozukluğu bulunan kişilerde bu risk daha yüksek.
Aslında en iyisi ‘‘Anksiyeteye yatkın kişilerin aşırı içki tüketiminden, hatta tamamen içkiden kaçınması gerekiyor, geçici olarak kaygıyı azaltsa bile’’ diyor davranış bilimleri profesörü Jennifer E. Merril.
‘Aşırı uyarılmış’ beyin, panik atağa yol açabiliyor
Bilim insanları alkol-anksiyete bağıntısını henüz tam olarak çözememişse de, içki bağımlılığının anksiyete bozukluğu riskini artırdığını ve bunun tersinin de geçerli olduğunu biliyorlar.
İçki bağımlılığı (alkolizm), bireyin sürekli olarak kontrolsüzce içki tüketmesi ve sıkıntı veya işlevsellik sorunlarına rağmen devam etmesi anlamına geliyor.
İçki içtiğinizde beyin, gevşemenizi sağlayan gama-aminobütirik asit (GABA) adlı kimyasalın salınımını arttırıyor. Aynı zamanda, anksiyeteyle ilişkilendirilen bir nörotransmitter olan glutamatın salınımını baskılıyor.
Böylece vücut, kısa süreliğine rahatlıyor.
Fakat uzun yıllar aşırı içki tüketimi sonucunda bağımlılık geliştiğinde, beyindeki denge bozuluyor. GABA salınımının sürekli içki etkisiyle artırılması sonucunda beyin, bu kimyasalı git gide daha az üretiyor. Öte yandan, glutamat baskın hale geliyor.
‘Aşırı uyarılmış’ beyin, panik atak gibi belirtilere yol açabiliyor.
İçki kullanımının tıbbi olarak kabul edilen normal sınırı günde erkekler için iki, kadınlar için bir içki. Aşırı içki tüketimiyse genellikle erkekler için günde beş veya daha fazla içki (haftada 15 veya fazlası); kadınlar içinse günde dört veya daha fazla içki (haftada sekiz veya fazlası) olarak tanımlanıyor.
Ama ölçülü içenlerde bile içkinin tetiklediği panik ataklar görülebiliyor. Özellikle de anksiyete bozukluğu varsa veya geçmişte panik atak geçirmişse.
‘‘Alkol, dehidrasyona (susuz kalmak) ve kalitesiz uykuya neden olabiliyor, dolayısıyla insanlar normalden daha kaygılı hissedebilir’’ diyor Balasanova.
Ayrıca, anksiyeteyle başa çıkmak ve sakinleşmek için içkiye yönelmenin uzun vadede yalnızca anksiyeteyi artıracağını, kısır döngüyü sürdüreceğini söylüyor.
İçkinin tetiklediği panik atakla nasıl başa çıkılır?
İçki kaynaklı veya değil, panik atakla başa çıkmak için birçok yöntem var.
‘‘Savaşmak veya dikkati başka yöne çekmeye çalışmak ters etki yapabilir’’ diyor psikolog David Carbonell.
Bunun yerine, vücudunuzda ne olduğunu anlamaya çalışıp kendinizi rahatlatabilirsiniz.
Carbonell, kaygı bozukluğu olanlara AWARE yöntemini (Fark Et, Bekle, Harekete Geç, Tekrarla, Bitir) tavsiye ediyor:
- Panik atak geçirdiğinizin ayırdına varın ve kabul edin.
- Korktuğunuzu kabul edin ama, tehlikede olmadığınızı bilin.
- Bekleyin ve nasıl hissettiğinizi gözlemleyin.
- Karından nefes alma egzersizi yapabilirsiniz. Ancak unutmayın, panik atağı bitirmek sizin elinizde değil.
- Bu adımları tekrar edin.
- Nihayetinde, tepkiniz ne olursa olsun panik atak genellikle en fazla 15 dakika sürüyor.
‘‘Panik atağı bitirmenin sizin elinizde olmadığını fark etmek epey özgürleştirici’’ diyor Carbonell ve ekliyor: ‘‘Aksine, bunu bitirmek için ne kadar çabalarsanız, kendinizi o kadar huzursuz hissedeceksiniz.’’
İçki tüketimi veya anskiyeteyle ilgili endişeleriniz varsa, bir sağlık uzmanına danışmanızı öneriyor Carbonell.
