MESUDE DEMİR
@mesudedemirr
Mevsimsel grip (influenza) salgını nedeniyle gripli olgu sayıları ve özellikle riskli gruplarda hastane yatış ve ölümlerde önemli artış var.
Türk Klinik Mikrobiyoloji ve İnfeksiyon Hastalıkları Derneği (KLİMİK), grip tanısı konulan riskli grupların tedavisi için antivirallere başlanmasının önerildiğini belirterek, “Ateş, öksürük, kırıklık gibi gribal belirtileri olan riskli grupların tanı ve tedavi için hekime başvurmaları gerekiyor” dedi. Antiviral ilaçlar, belirtilerin başlangıcından itibaren ilk 48 saat içinde alındığında daha etkili.
Grip virüsü, en sık öksürme ve hapşırmayla ortaya saçılan damlacıklar yoluyla insandan insana bulaşıyor. Kontamine el ve diğer nesneler de bulaşmada rol alıyor.
Gribin kolay bulaştığını belirten aile hekimi Dr. Recep Koç, “Ev içinde ve işyerlerinde yayılımı devam ediyor” dedi.
Dolaşımdaki en yaygın grip virüsü A H1N1
Hastalığın bulaştığı dönem, belirtilerin başlangıcından önceki 24 saat ve sonraki beş gün (çocuklarda yedi güne kadar). Bağışıklığı baskılananlarda viral atılım süresi daha uzun. Hastalığın kuluçka dönemi bir-dört gün arasında değişiyor.
Sağlık Bakanlığının Haftalık Solunum Yolu Virüsleri Sürveyans Raporu’na göre bu yılın ilk haftasında solunum şikayetleriyle ayaktan başvuran hastalardan alınan solunum yolu numunelerinde 27 (yüzde 22,3) influenza (grip) virüsü, 25’inde (yüzde 20,7) diğer solunum yolu virüsleri (rinovirüs ve Covid-19) tespit edildi. Ağır akut solunum yolu enfeksiyonu nedeniyle yatan hastalardan alınan solunum yolu numunelerinde ise 6 (yüzde 7,4) influenza virüsü, 38 diğer virüsler saptanmış olup bunların çoğunluğu respiratuar sinsityal virüs (RSV) oluşturdu.
Aynı rapora göre 2009’dan beri dolaşımda olan influenza A H1N1 suşunun (domuz gribi) halen en yaygın görülen grip virüsü. Daha düşük oranda influenza A H3N2 ve sınırlı bir oranda da influenza B virüsü etkili.
Okulların tatil olması az da olsa yavaşlattı
Koç okulların sömestr tatilinde olmasının yayılmayı bir nebze de yavaşlattığını söyledi: “Ev içi bulaş çok yaygın. Aynı aileden birkaç kişi hastalanıyor. Bizi en çok zorlayan bu.”
Çalışanların da virüsü birbirlerine ve ailelerine bulaştırdığını belirten Koç şöyle devam etti: “İş yerlerinde izin alıp, doktora çıkmak, istirahat almak zor olabiliyor. Hastalar işe giderek çalışma arkadaşlarına da bulaştırıyorlar.”
Grip diğer etkenlerin neden olduğu akut solunum yolu enfeksiyonlarından (RSV, COVID-19, rinovirüs) ayırt edilemiyor. Çünkü belirtileri çok benziyor.
Günde 60-70 arasında hasta baktığını anlatan Koç, bunların yaklaşık dörtte birinin gribal vakalar olduğunu söyledi.
Hastalar bir-iki haftalık bir sürede tamamen iyileşiyor. Ancak yaşlılar, bağışıklık yetmezliği olanlar, organ nakilliler, kronik hastalıkları bulunanlar, kanser hastaları, gebeler, obeziteli bireyler, yenidoğanlar grip açısından riskliler. Bu grupta griple birlikte bronşit, zatürre, sinüzit gördüklerini anlatan Koç, şöyle devam etti: “Bağışıklık sistemine göre hastalığın seyri değişiyor. Daha hafif atlatanlar da var, daha ağır geçirenler de. Çocuk hastalarda ise kulak iltihapları görüyoruz. Riskli gruptakilerin hastanede tedavisi daha uygun.”
Aşı için ideal zaman ekim-kasım ama marta kadar yapılabilir
Gripten ve hastane yatışı ve ölümden korunmak için en etkili önlem aşılanmak.
Sağlık Bakanlığı grip aşısı için ideal zamanın ekim ve kasım olduğunu ancak aşılanmayanların mart sonuna kadar aşılanabileceğini de ekliyor. Aşının koruyuculuğu yaklaşık 6-8 ay sürüyor. Riskli gruptakiler aşılarını ücretsiz yaptırabiliyor.
Koç, klinik gözlemlerine göre de aşı yaptıranların gribi daha hafif geçirdiğini söyledi.
Bazı hastalar antibiyotik almadan iyileşemeyeceklerini zannediyor. Hatta doktorlardan direkt talep ediyorlar. Koç “Gribin (ve diğer virüs hastalıklarının) tedavisinde antibiyotiğin yeri yok” dedi.
Koç ayrıca özellikle sağlık kurumlarında herkesin maske takması gerektiğini vurguladı.
Dört enfeksiyon çok benziyor
Grip, RSV, rinovirüs ve COVID-19’un bulaşma yolu, seyri ve belirtileri benziyor. Türk Toraks Derneği Solunum Sistemi Enfeksiyonları Çalışma Grubu başkanı Prof. Dr. Ebru Çakır Edis, test sayısının artırılması ve maske kullanımının hastanelerde zorunlu hale gelmesinin enfeksiyonların yayılımını azaltacağını söyledi.
Bu dört hastalığı testsiz ayırt etmenin çok güç olduğunu belirten Edis, “Test sayısının arttırılması gereksiz ilaç kullanımı ve ilaç direncini azaltabilir” dedi.
Kapalı ortamların sık sık havalandırılması çok önemli
Gripten korunmada aşılamaya ek olarak, ellerin sık sık yıkanması, kapalı ortamların uygun şekilde havalandırılması ve hastaneler, mağazalar, süpermarketler, ulaşım merkezleri ve toplu taşıma araçları gibi kapalı kamusal alanlarda riskli grupların ve öksürük, burun akıntısı gibi solunum yolu enfeksiyonu belirtileri gösterenlerin maske takması çok önemli.
