ABD seçmeni 5 Kasım’da yeni başkanını seçmek için sandığa gidecek.
Haziranda Başkan Joe Biden ile Cumhuriyetçi aday Donald Trump arasındaki başkanlık münazarası 81 yaşındaki Biden’ı adaylıktan etmiş, siyasi kariyerini bitirmişti.
Bayrağı devralan 60 yaşındaki Demokrat aday Kamala Harris ise kısa zamanda epey bağış toplamış ve anketlerde Trump’a yetişmişti.
Şimdi Amerikalıların iki seçeneği var: Ya ilk kez bir kadın başkanı, Harris’i, seçecek ya da ikinci bir Trump dönemine onay verecek.
Peki anketler ne diyor, ne kadar gerçekçi?
Demokratların adayı Harris, temmuz sonundan beri Cumhuriyetçi aday Trump’ın önünde. Henüz kampanyasının başında anketlerde oy oranı epey arttı ve ağustos sonunda farkı 4 puan açtı.
O tarihten beri oranlar pek değişmemişti. Öyle ki yaklaşık 70 milyonun izlediği 10 Eylül’deki başkanlık münazarası bile anketlere yansımamıştı.
Fakat son günlerde fark giderek kapandı ve neredeyse bir puana düştü.
Ulusal anketlerdeki oy oranları adayların ülkedeki popülerliğine ilişkin fikir verse de seçim sonuçlarını tahmin etmeye yetmiyor.
‘Seçiciler Kurulu’ (Electoral College) adlı seçim sisteminin işlediği ABD’de, başkan sadece halk oylamasıyla belirlenmiyor. Amerikalılar sandığa gittiğinde eyaletlerinin hangi adaya oy vereceğini seçiyor.
Anketler ne kadar doğru?
Bu yüzden son 20 yılda iki aday daha az oy almasına rağmen seçimleri kazandı: Eski başkanlar George W. Bush (2000) ve Donald Trump (2016).
Bu sisteme göre 50 eyaletin de nüfusuna göre belirlenmiş bir ‘Seçici Kurul’ oyu var. Örneğin 25 milyon nüfuslu Texas’ın 38 delegesi, 630 bin nüfuslu Vermont’un ise sadece üç delegesi var.
Oyu yüzde 1 bile fazla olan aday, eyaletin tüm ‘Seçici Kurul’ oyunu kazanıyor.
‘Seçiciler Kurulu’ ise 538 delegeden oluşuyor. Bir adayın kazanması için 50 eyaletten gelecek toplam 270 delegeyi kazanması gerekiyor.
Fakat eyaletlerin çoğunda hemen hemen hep aynı parti kazanıyor. Bu yüzden adaylar için bazı eyaletler kritik. Seçim sonuçlarını belirleyen bu eyaletlere ‘salıncak eyalet’ deniyor.
Bu seçimdeki salıncak yedi eyalet şöyle: Pennsylvania, Wisconsin, North Carolina, Georgia, Michigan, Arizona ve Nevada.
Peki ‘salıncak eyalet’lerde kim önde?
Anket ortalamalarına göre yedi eyalette de adayların ezici bir üstünlüğü yok. Kiminde Trump, kiminde Harris bir-iki puan önde.
Öncelikle ulusal anketlere göre eyalet anketleri daha seyrek yapılıyor. Dolayısıyla veri sayısı nispeten az ve her anketin hata payı var. Yani gerçek oranlar daha yüksek veya düşük olabilir.
Arizona, Georgia, Nevada ve North Carolina’da ağustostan beri liderlik birkaç kez el değiştirdi ama birkaç haftadır Trump az farkla önde.
Michigan, Pennsylvania ve Wisconsin eyaletlerinde Kamala Harris ağustostan beri bir-iki puan öndeydi. Fakat son anketlerde Donald Trump farkı kapadı, hatta Pennsylvania eyaletinde bir puan öne geçti.
Aslında bu üç eyalet epeydir Demokratların kalesiydi ama Trump 2016’da kazandığı başkanlık seçiminde eyaletlerdeki dengeyi değiştirdi.
Biden ise 2020 seçimlerinde eyaletleri Cumhuriyetçilerden geri aldı. Eğer Harris de bunu başarırsa seçimleri kazanma yolunda önemli adım atacak.
Anketler güvenilir mi?
Anketlere göre Harris ve Trump ‘salıncak eyaletler’de kafa kafaya. Oranlar bu kadar yakınken kimin kazanacağını tahmin etmek çok zor.
Anketler hem 2016’da, Trump başkan seçildiğinde, hem de 2020’deki seçimlerde Cumhuriyetçi adaya verilen desteği hafife almıştı.
Dolayısıyla seçimlere yedi gün kala ‘kim kazanır?’ sorularına verilebilecek en uygun yanıt şu: ‘Bekleyip göreceğiz.’
