AYŞEGÜL KASAP
aysegulkasap@diken.com.tr
@aysegul_kasap
6 Şubat depremlerinin yarasını hala saramamış Kahramanmaraşlılar şimdi de termik santral tehdidiyle karşı karşı karşıya.
Çevre aktivistleri, bölgeye yapılacak yeni bir santralin 2 bin 268 erken ölüme ve 88,4 milyar lira maliyete neden olacağını vurguladı.
Fotoğraflar: Kerem Yücel – CAN Europe
Kentte iki termik santral var. Biri Afşin Elbistan A Termik Santrali. 1984’te işletmeye alınmış. Diğeriyse Afşin Elbistan B Termik Santrali. Bu da 2005’te çalıştırılmaya başlamış. Aktivistlerin hazırladığı rapora göre bu iki santralin neden olduğu hava kirliliğinden geçtiğimiz son 40 yılda en az 17 bin kişi erken öldü.
A Termik Santrali genişletilmek isteniyor. Santrale ek iki ünite için çevresel etki değerlendirme süreci 2022’de başlatılmıştı. Hem yöre halkı hem de çevre aktivistleri projeye itiraz etmişti.
Bölgedeki vatandaşlar ve aktivistler termik santrale karşı Elbistan’da toplandı. Toplantıya TEMA Vakfı, Greenpeace Türkiye, İklim İçin 350 Derneği, Avrupa İklim Eylem Ağı ve Temiz Hava Hakkı Platformu’yla birlikte Elbistan Belediye Başkanı Erkan Gürbüz ve Nurhak Belediye Başkanı İlhami Bozan da katıldı.
‘Deprem sonrası ihtiyaç yeni bir santral değil’
Temiz Hava Hakkı Platformu’nun saha çalışmasına göre mevcut Afşin Elbistan A termik santralinin genişletilmesi, tüm baca gazı filtreleri eksiksiz yapılsa bile 2 bin 268 erken ölüme ve 88,4 milyar lira (2,6 milyar ABD doları) sağlık maliyetine yol açacak: “Bu, her biri 500’er yataklı 29 hastanenin yapım maliyetine eşdeğer.”
Yeni termik santralin sağlık sorunlarını da beraberinde getirmesi bekleniyor. Eklenecek ünitenin 2028’den 2063’e kadar 35 yıl boyunca faaliyette olacağı varsayıldığında, 1714 astım şikayetiyle acil servis başvurusu, 626 çocukta yeni astım vakası, 2 bin 896 hasta çocukta astım atağı, 907 erken doğum, 514 düşük doğum riski var.
Aktivistler ayrıca, yatırım için ayrılan 37 milyar liranın güneş enerjisine harcanmasının hem çevre için hem ekonomik olarak daha isabetli olacağını vurguladı. Verilere göre depolamalı güneş santrali sayesinde yılda 688 bin hanenin elektrik ihtiyacı karşılanabilir.
Elbistan belediye başkanı, yeni santralin kentin geleceği için büyük bir tehdit olduğunu ve bunu durdurmak için gerekli adımları atacaklarını söyledi: “Deprem sonrasında Elbistan’ın ihtiyacı yeni bir kömür santrali değil, yöre halkına fayda sağlayacak doğa dostu yatırımlardır.”
Nurhak belediye başkanı da santrale karşı: “Termik santrallerin yerel halka da bölgeye de bir faydası olmadığını açıkça görüyoruz. Bu nedenle yerel yöneticiler olarak gündelik siyasi tartışmalardan bağımsız çevremizi korumak için mücadele etmeliyiz.”
Bölgedeki vatandaşlar kömürün tek çare olmadığını ve gereken adımları atmaya hazır olduklarını söyledi.
Gözler bakanlıkta
Genişletme projesinin Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) raporu, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın koordinasyonunda 2 Nisan 2024’te İnceleme Değerlendirme Komisyonu’nda (İDK) görüşüldü. ÇED sürecinde İDK’nın değerlendirmesinin ardından, bakanlığın kararı bekleniyor.
