Sanayi üretimindeki duraklama nisan ayında başladı. Nisanda geçen yıla göre bir miktar gerileme vardı ama bunun devamı gelecek miydi, belli değildi. Mayıs, şöyle böyle denilecek şekilde geçildi, ne var ki duraklama haziranla birlikte yerini gerilemeye bıraktı. TÜİK’in dün açıkladığı ağustos ayına ilişkin sanayi üretimi verileri, yaşanmakta olan olumsuzluğun artık tartışma götürmez bir eğilime döndüğünü ortaya koyuyor. Şöyle özetlemeye çalışayım. Bir dönem sanayi üretimi verilerine bakılarak “Gidişat pek parlak değil” denilebilirdi. Ama artık söylenebilecek tek şey “Gidişat karanlık” olabilir.
Çok yüksek bir üretim düzeyine erişmişsinizdir de, çeşitli nedenlerle bu üretim yüzde 5, hatta 10 gerilese bile çok önemli olmayabilir. Örneğin baz yılında 100 olan üretim 200’e çıkmıştır, o düzeyden yüzde 10 aşağı gelinse bile hâlâ 180 birimlik üretim yapılıyordur, dengeler pek sarsılmaz. Türkiye o durumda da değil ki… TÜİK’in sanayi üretimi verilerinde baz yılı 2021, yani o yıldaki üretim 100 kabul ediliyor ve üretim endeksi o şekilde hesaplanıyor.
2021’in ortalamasında 100 olan üretim bu yılın ağustosunda hangi düzeyde mi? Toplam sanayi üretiminde 100.1, imalat sanayi üretiminde ise yalnızca 99 düzeyinde. Toplam sanayi üretimi 2021 düzeyine dönmüş, imalat sanayi üretimi ise artık 2021’in bile altında. Türkiye sanayi üretiminde üç yılda bir arpa boyu yol alamamış. Bırakın yol almayı, imalat sanayi üretiminde üç yıl öncesini bile arar hale gelmiş.
