Anne babalar “Odana git oku, 20 sayfa okumadan tablet yok” dediklerinde okumak ödüle sahip olmak için bir araç haline geliyor. Zorlayarak kitap okutmak uzun vadede işe yaramıyor. Peki nasıl bir yol izlemeliyiz?
Kitap okumanın, başta beyin gelişimi ve duygusal gelişim için faydalarını biliyoruz. Kitap okuyan çocuklar, hayal güçleri zengin, yaratıcı ve iletişimde daha başarılı bireyler oluyor. Ancak günümüzde çocukları ekranların başından kaldırıp kitap okutmak bir mücadeleye dönüştü. Onları sıkmadan, zorlamadan, kitap sevgisi aşılayabiliriz. Çocuklarla birlikte interaktif/diyaloğa dayalı kitap okuma atölyeleri yapan Özge Lokmanhekim’e önerilerini sordum.
Çocukları ekranlardan uzak tutmaya çalışıyoruz. Ama çocuklar kitap okumakta çok zorlanıyor. Neden bu kadar direniyorlar?
Ekran her zaman okumaktan daha kolay, çünkü izlerken herhangi bir çaba sarf etmelerine gerek yok. Kitap okurken cümleleri takip etmek, okuduğunu anlamadıysa tekrar okumak, bilmediği kelime varsa araştırmak ve en önemlisi okurken hayal gücünü kullanıp zihninde canlandırmak gerekiyor. Ancak izlerken hayal gücüne gerek yok, her şey gözünüzün önünde. Buna ek olarak, pek çok dijital oyun bağımlılık yapacak öğeler de içeriyor; bu sebeple çocuklar hatta yetişkinler ellerinden tableti, telefonu bırakmakta zorlanıyor. Ayrıca bu da bir tür sosyalleşme, çocuklar dijital ortamda da arkadaşlarıyla buluşuyor. Okumak ise genelde yalnız yapılan bir eylem.
“Şu kadar zamanda şu kadar kitap bitirirsen sana şunu alacağız” gibi yaklaşımlar doğru mu?
Okuma konusunda ödül ve cezayı doğru bulmayanlardanım. Çünkü ödül verdiğinizde okumak bir amaç olmaktan çıkıp o ödüle sahip olmak için bir araç haline geliyor. Asıl isteğimiz uzun vadede iyi bir okur yetiştirmek olunca bir süre sonra ödüller de işe yaramaz. Ebeveynler, “Odana git oku, 20 sayfa okumadan tablet yok” ya da “Okuman bitmeden televizyon izleyemezsin” gibi cümleler kurduklarında da okumak bir ceza, teknoloji ise ödül oluyor. Bu durumda da teknolojiyi kullanmak için kitap okunuyor. Amaç bu olunca, verilen 20 sayfa okuma bitince bir sayfa daha okumak istemiyor çocuklar.
