YouTube Music’in bu haftaki Popüler Şarkılar listesine baktığımızda PopStar Bayhan’ın, Ebru Yaşar’ın, Azer Bülbül’ün ve yine Semicenk’in üst sıralarda olduğunu görüyoruz.
En çok dinlenenlerle ilgili böyle bir veri var elimizde.
Bu veriler ekseninde arabesk müziğin farklı türlerle etkileşimini artırdığını söyleyebiliriz. Ama bu popülerlik, dinleyicinin teveccühü sayesinde mi, yoksa sektörü yönetenlerin eliyle mi gerçekleşti? Bu soru önemli.
Mesela Ebru Yaşar’ın yıllar sonra yeniden tüm listelerde birkaç şarkıyla boy göstermesi, İstanbul’un giriş ve çıkışında açık hava reklamları ile yolculara el sallaması ilginç değil mi? Arabesk veya fantezi müzikte Ebru Yaşar’dan katbekat daha popüler olan sayısız kadın vokal varken, neden son yıllarda her yerde Ebru Yaşar’ı görüyoruz? Bu soru Ebru Yaşar nezdinde arabeskleşen müzik formlarının neden listede olduğuyla da ilişkili…
Mesela; iktidarın ve bizatihi Erdoğan’ın arabesk kültürle olan ilişkisi yapımcıların müziğin seyrine yön verirken etkili midir? Bence şüphesiz etkilidir… Pandemide gerçekleşen İstanbul Yeditepe Konserleri’nin iktidara yakın hangi yapımcı tarafından düzenlendiği hatırlatayım… O konserlerde 1990’lı yılların arabesk-fantezi müziğine damga vuran isimleri de boy göstermişti.
Öte yandan sadece radyo gibi konvansiyonel medyanın değil, online müzik dinleme platformlarındaki algoritmaların da yapımcılar tarafından kontrol edildiği unutulmamalı. Teknoloji, birçok yönden farklı olana ulaşımı kolaylaştırdıysa da aynı ve vasat olanı da o kadar rahat yeniden üretilebilir kıldı.
David Byrne tarafından kaleme alınan Mundi ve MSG tarafından Türkçeye kazandırılan Müzik Nasıl İşler kitabında teknolojinin sektöre dair etkisi şöyle tarifleniyor: “Sonsuz seçenek seçeneksizliktir… Pandora dinlediklerinize ve başlangıçta seçtiğiniz geniş kategorilere göre müzikler tavsiye ediyor. Burada ilginç olan, müziğin niteliklerinin müziğin sosyal ve kültürel bağlamlarıyla irtibatının kesilmesi.”
Sacit Hadi Akdede’nin derlediği Alfa Yayınları’ndan basılan Kültür-Sanat ve Sermaye-İktidar kitabı da bize bu argümanı destekleyici veriler sunuyor.
Kitapta Funda Lena’nın kaleme aldığı “Türkiye’nin Müzik Endüstrisi: Güncel Veriler Işığında, Kültürel İfade Çeşitliliği Bağlamında Bir Değerlendirme” başlıklı bölümünde radyolarda çalınan şarkıların ekseriyetle pop müzik olduğuna, farklı türlere en çok yer veren radyo kanalının Radyo 7 olduğuna tanıklık ediyoruz. Zira, Radyo 7, en çok arabesk müziğe yer veren kanal. İlk 200’de rastlanılan şarkılardan 48’i arabesk şarkılardan oluşuyor. Neredeyse 4’te biri!
Yine aynı araştırmaya göre; YouTube’da 2021 Aralık ayının son haftasında en çok dinlenen 100 şarkının yüzde 10’u arabesk eserlerden oluşuyor…
Arabesk, eskiden olduğu gibi yeniden revaçta evet… “Ama hangi arabesk?” sorusu yerli yerince ortada duruyor. Eskinin arabeskinin göçle, sosyolojik dönüşümle doğrudan bağlantısı vardı, arabeskin babaları olarak anılan isimlerin de nevi şahsına münhasır hikâyeleri…
