Çin, ‘halkının ruhuna zarar veren veya duygularını inciten’ konuşma ve giyinmeyi yasaklayan bir yasa tasarısı yayınladı. Yasa yürürlüğe girerse suçlu bulunan kişiler para cezasına çarptırılabilir ya da hapse atılabilir.
Çin kısa bir süre önce kamu güvenliği yasalarında on yıllardır ilk kez reform niteliğinde bir dizi değişiklik önerisi yayınladı. Ancak, kıyafet yasağını da içeren bu tasarı kamuoyunun tepkisini çekti, pek çok kişi yasayı ‘aşırı ve saçma’ olarak eleştirdi.
Tartışmalı maddelere göre ‘Çin ulusunun ruhunu baltalayan veya duygularını inciten’ kıyafet ve sembolleri giyen ya da başkalarını giymeye zorlayan kişiler 15 güne kadar gözaltında tutulabilir ve 5 bin yuan’a (18 bin 298 lira) kadar para cezasına çarptırılabilir.
Tasarı aynı zamanda ‘yerel kahramanların ve şehitlerin isimlerine hakaret etmeyi, iftira atmayı veya başka bir şekilde ihlal etmeyi’ ve anıt heykellerine zarar vermeyi yasaklıyor.
Çin ulusuna zarar verdiği düşünülen konuşma ve makaleler de cezai işlem kapsamına alındı.
Ancak yasa tasarısı neyin yasak olduğunu net olarak ortaya koymuyor. Tartışmalı yasanın bu muğlak hali halkta endişe yaratıyor.
BBC’nin haberine göre Çinliler, ülkenin Twitter benzeri sosyal medya uygulaması Weibo’da yaptığı paylaşımlarla kanun uygulayıcılarının ‘ulusun duygularının ne zaman incindiğini tek taraflı olarak nasıl belirleyebildiğini’ sorgularken, bir kullanıcı kararı, “Takım elbise giymek ve kravat takmak sayılacak mı? Marksizm Batı’da ortaya çıkmıştır. Çin’deki varlığı da milli duyguları incitmek olarak sayılır mı?” diyerek eleştirdi.
Ülkedeki hukuk uzmanları da yasa tasarındaki belirsizliğin kişilik haklarının ihlaline yol açabileceğini söyleyerek, yasanın netleştirilmesi gerektiği çağrısında bulundular.
Çin Siyaset Bilimi ve Hukuk Üniversitesi’nden Profesör Zhao Hong da konuya ilişkin yayınladığı bir makalede, “Eğer bir kolluk kuvvetinin Çin’in ‘ruhuna verilen zarara’ dahil kanunun ötesine geçecek kişisel yorumu söz konusu olursa ne olacak?” sorusunu gündeme getirdi.
Geçtiğimiz yıl Çin’de manşetlere taşınan bir vakadan bahseden Hong, Suzhou kentinde kimono giyen bir kadının gözaltına alındığını ve Japon giysisi giydiği için ‘kavga çıkarmak ve sorun çıkarmakla’ suçlandığını belirtti.
Başka baskı örnekleri de yaşanan Çin’de geçen ayın başlarında gökkuşağı desenli kıyafetler giyen kişilerin Tayvanlı şarkıcı Chang Hui-mei’nin konserine girişine izin verilmemiş, mart ayında ise polis bir gece pazarında Japon askeri üniformasının bir kopyasını giyen kadını gözaltına almıştı.
Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, 2012’de liderliği almasından bu yana ‘örnek Çin vatandaşı’ kavramını yeniden tanımlamaya başladı.
2019 yılında Çin Komünist Partisi, kibar olmak, daha düşük karbon ayak iziyle seyahat etmek, ülkenin lideri ve partiye ‘inanmak’ gibi direktifleri içeren ‘ahlak kuralları rehberi’ yayınladı.
