Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın Merkez Bankası’na ağır eleştirileri ve faiz indirme baskısıyla dolar görülmemiş rakamlara yükselirken, reel sektörün kur zararı da katlanarak artıyor.
Sadece kur farkından şirketlerin döviz borcu 81 milyar 875 milyon lira arttı. Bu rakam resmi açıklamalarda maliyeti 1 milyar 370 milyon lira olarak açıklanan Ak Saray’ın maliyetinin 60 katına denk geliyor.
Şirketlerin döviz burcu beş ayda 81 milyar lira arttı
Cumhuriyet’ten Pelin Ünker’in haberine göre, Merkez Bankası’nın en son açıkladığı Kasım 2014 verilerine göre reel sektörün 282 milyar 327 milyon dolarlık döviz borcu bulunuyor.
Bu rakam Kasım 2014 dolar kuruna (2.23 TL) göre 629 milyar 589 milyon liraya denk geliyor.
Bugünkü kurla (2.52 TL) hesap edildiğinde ise aynı borç 711 milyar 464 milyon liraya çıkıyor. Buna göre şirketlerin döviz borcu sadece kur farkından 81 milyar 875 milyon lira arttı.
Reel sektörün döviz açığı kur farkından 51 milyar lira büyüdü
Reel sektörün döviz açığında da benzer bir tablo söz konusu. Kasım 2014 verilerine göre şirketlerin 282 milyar 327 milyon liralık borcuna karşılık 103 milyar 127 milyon liralık döviz varlığı bulunuyor.
Reel sektör döviz borcunun yüzde 36.5’ini karşılayabiliyor. Bu kadarlık bir döviz açığı da Kasım 2014 dolar kuruna göre 399 milyar 616 milyon lira iken bugünkü kurla 451 milyar 584 milyon lirayı buluyor. Buna göre reel sektörün döviz açığı 4 aylık kur farkından 51 milyar 968 milyon lira büyüdü.
Ak Saray’ın maliyetinin resmi açıklamalara göre 1 milyar 370 milyon lira olduğu düşünülürse, kur farkı nedeniyle şirketlerin artan borç miktarı 59.76, artan döviz açığı da 37.9 Ak Saray’a karşılık geliyor.
Uzmanlara göre doların yükselişi sürecek
Erdoğan, Suudi Arabistan’a gerçekleştireceği resmi ziyaret öncesi Atatürk Havalimanı’nda yaptığı açıklamada, bir puan faizin ülkeye maliyetinin 2.5 milyar dolar olduğunu vurgulayarak ‘Faiz lobisinin tehdidi var’ demişti.
Ancak rakamlara göre yüksek döviz borcu altında ezilen şirketlerin kur artışı kaynaklı zararı daha yüksek. Dolar 1 kuruş arttığında reel sektörün döviz borcu 2 milyar 823 milyon lira artıyor.
Piyasa uzmanlarına göre doların yükselişi sürecek. Bu da zaten ağır borç yükü altında olan şirketleri daha kötü günlerin beklediğinin sinyalini veriyor. Kurun yükselmesiyle bir şirketin borcu adeta domino taşı gibi diğer şirketlere de yansıyor.
1994 ve 2001 krizinde kurdaki artış, borçlu birçok şirket için, aldıkları döviz kredileri oranında ciddi bir sorun oluşturmuştu. Merkez Bankası verilerine göre 2002’de 31 milyar 638 milyon dolar olan döviz borcu, son 12 yılda 250 milyar 689 milyon dolar arttı. Bu da 7.9 kat artışa denk geliyor.
