CENK MUTLUYAKALI
Kıbrıs’ta AKSA Enerji’yle ihalesiz ve alım garantili yeni bir sözleşme yapılması için başlatılan süreç gerilime yol açtı.
Meclis önünde eylem
Gerginlik hükümetin AKSA’yla uzun vadeli yeni bir sözleşme imzalanabilmesi için kamu ihale yasa tasarısını değiştirmeye kalkması üzerine baş gösterdi.
Olağanüstü toplanan mecliste ana muhalefet saatlerce kürsüde kaldı; hükümeti ‘peşkeş girişimi‘yle suçladı.
Kıbrıs Türk Elektrik Kurumu’nda (Kıb-Tek) çalışanların örgütlü bulunduğu EL-SEN sendikası meclis önünde eylem yaptı, saatler süren elektrik kesintileri yaşandı. Sendika, hükümetin, ‘değişiklikle AKSA’ya 20 yıl daha alım garantili sözleşme hediye etmek istediğini’ savundu.
Çok sayıda birlik, oda, sendika ve siyasi parti de EL-SEN’in eylemine destek verdi.
Tasarı, meclis görevlisi stenografların ek mesaiye kalmama eylemi nedeniyle onaya sunulamadı.
Bakanlar kurulu, Kıbrıs Türk Elektrik Kurumu ve mecliste alınan grev kararlarını yasakladı.
‘Kıb-Tek sayaç alamayacak durumda’
KKTC Başbakanı Ünal Üstel, yasa değişikliğinin amacının, ‘ülkeye Türkiye’den kabloyla elektrik taşımak‘ olduğunu söyledi.
Üstel, tasarının AKSA ile alakalı bir tasarı olmadığını, değişikliğin de şirkete endeksli olmadığını savunarak amacın her sene ortaya çıkan enerji açığını karşılamak olduğunu söyledi. Kıbrıs Türk Elektrik Kurumu’nun uzun yıllardır yatırımsız ve ciddi borç bulunduğunu vurgulayan başbakan, kurumun sayaç alımı dahi yapamayacak durumda olduğunu kaydetti.
‘AKSA’yla da görüşeceğiz”
Her sene enerjide yüzde 5 açık olduğunu, nasıl Türkiye’den su geldiyse, kabloyla elektrik de geleceğini beliren Üstel, bunun için de beş yıldan fazla bir zamana ihtiyaç duyduklarını ifade etti: “Çıkacak bu yasa sayesinde elimizi güçlendirerek ve hızlı hareket ederek diğer şirketlerle yaptığımız görüşmeler gibi AKSA’yla görüşeceğiz.”
Neden ihalesiz?
Ana muhalefet Cumhuriyetçi Türk Partisi (CTP) Genel Başkanı Tufan Erhürman ise ‘şirketin sözleşmesini dört yıl daha uzatmak varken uzun vadeli yeni bir sözleşmenin neden ihalesiz yapılmak istendiğini’ sordu.
Erhürman, sözleşmenin 15+3 yıl olduğunu, Mart 2024’ten itibaren üç yıl daha uzatılabileceğini, 2029-2030 yıllarına uzatılması halinde ise ülkenin geleceğinin riske atılacağını savundu.
Kıb-Tek ve AKSA karşılıyor
Kuzey Kıbrıs, 1974’ten 1994’e kadar elektrik enerjisini Kıbrıs Cumhuriyeti’nden karşıladı.
Kıbrıs Türk Elektrik Kurumu’na yapılan santral yatırımıyla elektrik üretimi ve ülkenin kendi ihtiyacını kendi üretim kaynaklarından karşılamaya başlaması 1995’i buldu.
AKSA ile Kıbrıs Türk Elektrik Kurumu arasında 2003’te beş yıllık sözleşme yapıldı. Sözleşme 2009’da 15+3 yıl olarak 2027 yılına kadar uzatıldı.
Şu anda elektrik enerjisinin yüzde 55’i Kıbrıs Türk Elektrik Kurumu, yüzde 45’i AKSA tarafından karşılanıyor.
