Pharmetic Girişimci Eczacılar Derneği Yönetim Kurulu Başkanı Uzm. Ecz. Kazım Aykanat, Tarım ve Orman Bakanlığı’nın satışı için ruhsat verdiği ürünleri (gıda takviyeleri, bitkisel ürünler vs.) daha iyi denetlemesi gerektiğini söyledi.
İnternet üzerinden alınan gıda takviyeleri, zayıflama ilaçları, çaylar ve bitkisel karışımların böbrek ve karaciğer hasarlarından, ölüme kadar varabilen etkilere yol açtıklarını vurgulayan Aykanat, ‘merdiven altı üretilen’ kozmetik-güzellik ve bakım ürünlerinin de zarar verebileceğine dikkat çekti.
Eczacılardan oluşan Pharmetic Girişimci Eczacılar Derneği’nin (PGED) İstanbul Kongre Merkezi’nde Geleceğin E Hali-Havandan Dijitale Kongresinde gazetecilerle bir araya gelen Aykanat, yasalar gereği ilacın sadece eczanelerde satılabileceğini, özellikle internet üzerinden satılan ilaçlarınsa sahte olduğunu bir kez daha hatırlattı. En fazla sahte ilacın zayıflama, cinsel sağlık ürünleri, bitkisel çaylar ve unutkanlığa karşı üretildiğini ve satıldığını belirten Aykanat, şöyle devam etti:
“İlaç en basit tanımla etki mekanizmasıyla hastalığı iyileştiren, semptomları azaltan veya hastalıktan koruyan doğal, yarı sentetik veya sentetik bileşim. Gıda takviyesi, vitaminler dediğimiz ürünlerse aynı amaçla satılmak istenilen tablet, kapsül, ampul gibi formlardaki ilaçlar. İlaçlar Sağlık Bakanlığı onaylı tesislerde üretilip, yine bakanlığın verdiği ruhsat sonrası piyasaya sürülürken, kaçak yollarla Türkiye’ye sokulan ürünlerin izin ve ruhsatı bulunmuyor. Bu ürünlere bilinçsizce ve yüksek oranlarda konulan ilaç etken maddeleri, kullananlarda sonu ölüme varan yan etkilere sebep olabiliyor. Bu ürünlerin üretim yeri, koşulları, saklama ve dağıtım şartları bilinmiyor ve kontrol edilemiyor.”
‘Gıda takviyeleri, bitkisel ürünler üretimden önce denetlensin’
Eczanesine gelen bir hastanın ısrarla 100 ml’lık bir cinsel sağlıkla ilgili ilacı talep ettiğini anlatan Aykanat, “İnternetten ilacın daha önce 100 ml olarak almış. Oysa firma dünyanın hiçbir yerinde 20 ml üzerinde ilacı üretmiyor ve satmıyor. Belli ki daha önce kullandığı ilaçlar sahteymiş. Hasta eğitimli bir insan olduğu halde 100 ml’lık ilacın bulunmadığına inandıramadım maalesef. Doğruysa 100 ml çok yüksek ve riskli bir doz” dedi.
2010 yılında yürürlüğe giren Geleneksel Bitkisel Tıbbi Ürünler Yönetmeliği’yle bitkisel ürün satışının bir zemine kavuşturduğunu belirten Aykanat, şöyle devam etti:
“Ancak bitkisel ilaç tanımı ve sınıflandırması açısından mevzuatta bulunan boşluklar kullanılarak, halka yapılan sunumlar ciddi sağlık riskleri oluşturuyor. Tarım ve Orman Bakanlığı ruhsatlı ürünlerin ve yasal prosedürler yeniden tanımlamalı. Etkinlik ve yan etkileri nedeniyle, içinde etken madde içeren tüm ürünler, halk sağlığını korumak için çok daha iyi denetlenmeli. İster Tarım ve Orman Bakanlığı ister Sağlık Bakanlığı denetlesin. Eczacılar olarak Sağlık Bakanlığı’nın denetlemesini tabii ki tercih ederiz. Ama o yol uzun geliyorsa da kim denetleyecekse doğru denetlesin. İlaç gibi üretimden önce denetlenmesini istiyoruz. Sağlığı zarar verdikten sonra değil.”
Pandemiyle birlikte internet üzerinden alışverişin arttığını söyleyen Aykanat, yasal düzenlemelerle lisanslı internet siteleri aracılığıyla Sağlık Bakanlığı ve Türk Eczacılar Birliği denetiminde eczanelerin de satış yapabileceğini ifade etti.
‘Yeni düzenleme şart’
Kongre Bilimsel Kurul Başkanı ve Hacettepe Tıp Fakültesi Geriatri Bilim Dalı öğretim üyesi Prof. Dr. Mustafa Cankurtaran, gıda takviyeleri, vitaminlerin vs.nin de ilaç gibi kapsül, şurup, tablet formlarında üretildiğini vurguladı ve şöyle devam etti:
“Tarım ve Orman Bakanlığı’nın onayladığı ruhsatsız ürünlerle, Sağlık Bakanlığı’nın onayladıkları arasında fark var. Bu konuda mutlaka yeni düzenlemeye ihtiyaç var. Özellikle yaşlılarda bu ürünlerin yarattığı en büyük sıkıntılar böbrek, karaciğer toksisitesi.”
PGED Onursal Başkanı Ecz. Armağan Ener, gıda takviyesi adıyla satılan ürünlerin nereden geldiğini, nasıl imal edildiğini ve nasıl denetlendiğini bilmediklerini söyledi: “Tarım ve Orman Bakanlığı ruhsat vermeye devam edecekse etsin ama gerek ruhsatlandırma gerek üretim gerekse pazarlanma aşamaları sıkı denetime tabi tutulsun. Sorun çözülür.”
Öte yandan Tarım ve Orman Bakanlığı, gıda takviyeleri, vitaminler gibi ürünlerin satışı için verdiği onaydan ciddi gelir elde ediyor.
