MEHMET BARAN KILIÇ
@MehmetBaranKl
barankilic@diken.com.tr
Sayıştay, Gençlik ve Spor Bakanlığı’nın spor kulüplerine nakdi yardımlarında usulsüzlük tespit etti. Rapora göre İstanbul il müdürlüğü, yardımların yaklaşık yüzde 30’unu iki senedir az sayıda aynı kulüplere aktarırken Türkiye genelinde sporcusu olmayan bazı kulüplere, çok sayıda sporcuya sahip kulüplerden daha fazla yardım gitti. İl müdürlükleri, gerekli denetimleri de yerine getirmedi.
Sayıştay, yardımlarla ilgili denetim mekanizmasının işlemediğini, yardım tutarının tespiti düzenlenmediği için bakanlığın ‘takdir’ yetkisini kullandığını ama bunun da eşitlik ilkesine aykırı kullanıldığını, kulüplerin harcamalarla ilgili belgeleri sunmadığını ve bundan dolayı denetlenmediğini ve yardım yapılabilecek alanların geniş tutulduğunu tespit etti.
Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğü Gençlik ve Spor Kulüpleri Yönetmeliğini’nin 34’üncü maddesinde kulüplerin ‘faaliyetlerini daha iyi bir şekilde yürütebilmelerini sağlamak’ amacıyla genel müdürlük bütçesinden hangi alanlarda yardım ödeneği alabileceği yazıyor. Maddenin ‘f’ bendinde kulüplerin ‘kira ve benzeri zorunlu giderler’ için yardım alabileceği belirtiliyor ancak bu, yardım kapsamını epey genişletiyor.
35’inci maddede, spor faaliyetleri için antrenörü bulunmayan yahut mahalli veya deplasmanlı liglere katılmayan kulüplere yardım yapılamayacağı yazıyor. 37’nci maddede de yardım almak isteyen kulüplerin, harcamalarıyla ilgili belgeleri 15 gün içinde teslim etmesi gerektiği belirtiliyor.
Sayıştay raporuna göre Gençlik ve Spor Bakanlığı il müdürlükleri, kulüplerin yardım almak için gerekli özelliklerine sahip olup olmadığını araştırmadı. Sayıştay, yönetmeliğe rağmen bazı kulüplerin harcama belgelerini sunmadığını, bazı kulüplerin harcamalarının da yardım miktarından daha az olduğunu belirtiyor. Ayrıca, yardım alabilmek için teslim edilmesi gereken belgeler, 15 gün içinde verilmiyor; verilenler de il müdürlükleri tarafından incelenmiyor.
Sayıştay, yardım alanlarının kapsamını net bir biçimde sınırlandırılmadığını, her türlü giderin yardım kapsamında değerlendirildiği, yardım yapılamayacak kulüplerin sürekli ve etkin bir biçimde takip edilmediği, yardıma ilişkin harcama belgelerinin takip ve kontrol edilmediğini de tespit etti.
Eşitlik ilkesine aykırı
Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğü Gençlik ve Spor Kulüpleri Yönetmeliğini’nin 36’ncı maddesinde de, yardımlarda eşitlik ilkesinin esas alınacağı dile getirilirken bunun nasıl tespit edileceği yazmıyor.
Sayıştay’a göre kulüplerin sahip olduğu lisanslı veya faal sporcu sayıları, nakdi yardım miktarlarının tespitinde bir ölçüt olarak kabul edilebilir. Sayıştay’ın tespitine göre yüksek nakdi yardım alan bazı spor kulüplerinin lisanslı veya faal sporcusu yokken ya da çok az sporcusu varken hiç yardım almayan veya ortalama tutarda yardım alan bazı kulüpler yüksek sporcu sayılarına sahip.
Sayıştay, sporcu sayısı benzer olup birbirinden çok farklı miktarlarda nakdi yardım alan kulüplerin olduğunu ve bunun eşitlik ilkesine aykırı olduğunu belirtti.
İstanbul’da 15 kulüp yardımların yüzde 28’sini aldı
Sayıştay, 2021’de İstanbul’da 2328 kulüp bulunduğunu ve bunların 737’sine 6 milyon 545 bin lira nakdi yardım gittiğini kaydetti. Kulüp başına düşen miktar 8 bin 800 lira olurken kulüplere genelde 5 bin lira verildi.
Sayıştay, 737 kulübünün yüzde 2’sinin yani 15 kulübün toplam yardımın yüzde 28’ini yani bir milyon 832 bin lirasını aldığını tespit etti. Aynı 15 kulüp, 2020’de de yardımların yüzde 30’unu almıştı.
Sayıştay, bu farklılığın eşitlik ilkesine aykırı olduğunu belirtti, diğer illerdeki duruma değinmedi.
Bakanlık: Gerekli denetimler yerine getiriliyor
Sayıştay raporunda bakanlığın cevabına da yer verildi. Buna göre bakanlık, 2020-2021 yıllarında spor kulüplerine yardımlarda, engelliler için faaliyet gösteren spor kulüpleri, okul spor kulüpleri, olimpik, paralimpik, deaflimpik spor dallarında faaliyet gösteren ve ulusal/uluslararası alanda başarı elde etmiş sporcuların kulüpleri, Türkiye Olimpiyat Hazırlık Merkezleri sporcu havuzunda yer alan sporcuların kulüpleri, Sporcu Eğitim Merkezleriyle yetenek taraması kapsamında faaliyet gösteren sporcuların kulüpleri ile futbol branşında amatör olarak faaliyet gösteren ve bakanlığa tescilli olan spor kulüplerine öncelik verildiği, diğer spor kulüplerine ise bütçe imkanları dahilinde yardım edildiğini kaydetti.
Bakanlık ayrıca, yardımlarının amacına uygun kullanılıp kullanılmadığının düzenli olarak kontrol edildiğini belirtti.
Sayıştay’sa, bakanlığın yardımları dağıtma konusunda ‘takdir’ yetkisinin tek kriter olarak esas alındığını ve bahsedilen nedenlerden dolayı eşitlik ilkesine uyulmadığını belirtti. Sayıştay’a göre takdir yetkisinin geçerli tek kriter olması objektif ve adil dağılımını sağlamada yetersiz kalıyor.
Sayıştay ayrıca, kulüplerin gerekli belgeleri belirtilen süre içerisinde teslim etmediğinden gerekli denetimlerin yerine getirildiğini ileri sürmenin mümkün olmadığını belirtiyor.
