CENK MUTLUYAKALI*
Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan’ın 19 Temmuz 2021’de Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC) Meclisi’nde ‘müjde’ olarak açıkladığı ‘cumhurbaşkanlığı külliyesi inşası‘ adayı karıştırdı.
Lefkoşa’da başlayan inşaat sivil toplum örgütleri ve muhalefet partileri tarafından protesto edildi. İnşaat alanına yürüyen eylemciler “Kıbrıs’ta külliye İstemiyoruz” diye slogan attı. Askeri bölge içerisinde başlayan inşaat alanına dikenli telleri aşarak giren eylemciler polisle arbede yaşadı.
‘İnşaat kaçak’
Kıbrıs Türk Tabipleri Birliği, Kıbrıs Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği ve Kıbrıs Türk Barolar Birliği tarafından düzenlenen eylemde, külliye inşaatının ‘kaçak’ olduğu ve gerekli inşaat izinleriyle vizelerinin alınmadığı belirtildi.
Kıbrıs Türk Mühendis ve Mimar Odaları Başkanı Tunç Adanır, eylem alanındaki konuşmasında, “Dışardan gelen dayatma projeler kabul edilemez. Projeyle ilgili dört odamıza vize başvurusu yapılmadı” dedi. Tabipler birliği başkanı Dr. Gürkut da “Hastanelerde ilaç, hekim, yatak yokken toplumun talebi külliye değildir” dedi.
Ana muhalefet partisi Cumhuriyetçi Türk Partisi (CTP) de eyleme destek verdi. CTP Genel Başkanı Tufan Erhürman, cumhurbaşkanlığı ve meclis gibi yapıların ülkenin mimarisi ve çevresine uyumlu olması gerektiğini söyleyerek “Bu ülkede yeni cumhurbaşkanlığı ve meclis binaları yapılacaksa, görevin bu insanlarımızda olması gerekir” dedi. Erhürman, inşaat için hukuk ve kurumsal düzene de uyulmasını istedi.
İnşaat ihalesi Türkiye’de verilirken, taşeron firmaysa Kıbrıs’tan seçildi.
Maliyeti 2 milyar 852 milyon TL iddiası
Sözcü’den Yusuf Demir’in haberine göre cumhurbaşkanlığı külliyesinin maliyeti 2 milyar 497 milyon lira olacak.
Sözcü’nün ‘gözde müteahhit’ olarak bahsettiği Siyahkalem’e verilen ihalenin, Kamu İhale Kanunu’nun deprem gibi olağanüstü haller için öngördüğü ’21-b Pazarlık’ usulüyle duyuru ilanı yapılmadan düzenlendiği de iddia edildi.
‘Kökü dışarıda’ sözleri
KKTC’deki koalisyon hükümetinin küçük ortaklarından Yeniden Doğuş Partisi (YDP) Genel Başkanı ve Bayındırlık ve Ulaştırma Bakanı Erhan Arıklı, külliyeye tepki gösterenleri hedef alan yazılı bir açıklama yayımladı.
Arıklı, külliyeye karşı çıkanları ‘kökü dışarıda, besleme bir grup’ olarak nitelendirdi.
Bu açıklama üzerine eski milletvekili Serdar Denktaş’ın şu açıklaması dikkat çekti: “Erhan Arıklı kardeşim, açıklama yaparken ucu kimlere dokunacak iyi düşün. Külliye yapımını gereksiz bulan, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nin güçlü bir imaja sahip olmasının yolunun gösterişli devlet binalarından değil, sorunları çözülmüş, sosyal adaleti sağlanmış refah seviyesi yüksek bir halk ile mümkün olacağını savunanlardanım. Haberim olsa dünkü eylemde yer alırdım. Ne dersin? Ben de kökü dışarıda beslemelerden biri miyim?”
‘Biz bunu yakıştırmıyoruz’
Şu anda kullanılan KKTC cumhurbaşkanlığı binasını ‘gecekonduya’ benzeten Erdoğan, Lefkoşa’da Metehan (Kermiya) bölgesinde 500 dönüm arazi içinde parlamento binasının da olduğu külliyelerin ve millet bahçesinin yapılacağını açıklamıştı.
Erdoğan, KKTC Cumhuriyet Meclisi’ndeki konuşmasında “Biz bunu (meclis binasını) KKTC’ye yakıştırmıyoruz, cumhurbaşkanlığı binasıysa İngiliz döneminden kalma bir gecekondu. Kermiya’da hem bir külliye yapacağız, hem de muhteşem bir millet bahçesini yapacağız. Devlet olmanın ifadesi budur” demişti.
Britanya idaresinden bugüne
Şimdiki KKTC cumhurbaşkanlığı sarayı, 1939’da Britanya idaresi zamanında, Lefkoşa’nın Türk mahallesinde, Quirini Burcu üzerine inşa edildi. Lefkoşa valisi tarafından kullanılması için mimar Robert Macartney’ın 1920’li yıllarda çizdiği bina, 1960’ta Kıbrıs Cumhuriyeti’nin kuruluşunun ardından Kıbrıs Cumhuriyeti cumhurbaşkanı yardımcısı Dr. Fazıl Küçük tarafından ikametgâh olarak kullanıldı. Bina daha sonra Kıbrıs Türk Federe Devleti ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti cumhurbaşkanlığı olarak kullanıldı.
KKTC Cumhuriyet Meclisi binasıysa 1923’ten 1974’e kadar Dianellos & Vergopoulus sigara fabrikası olarak hizmet veren binanın restorasyonu ve ek bina inşaatlarıyla oluşturuldu.
