MESUDE ERŞAN
@mesudersan
mesudeersan@diken.com.tr
Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı’ndan Prof. Dr. Kayıhan Pala, pandeminin bitmediğini verilerin günlük paylaşılması gerektiğini söyledi.
Sağlık Bakanı Fahrettin Koca, Covid-19 tablosunun artık haftalık yayınlanacağını açıklamıştı.
Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) dünkü açıklamasında, Covid-19 vaka sayıları ve ölümlerinde düşüş sürse de bu eğilimin ‘dikkatle yorumlanması’ gerektiği konusunda uyarmıştı: “Çünkü birçok ülke yaptıkları test sayısını azalttı. Bu da buldukları vaka sayısını azalttı.”
Bazı bölgelerde vaka sayıları ve ölümlerde artış var
Amerika, Batı Pasifik bölgesi ve Afrika’dan vaka sayıları ve ölümlerde artışların rapor edildiği belirtilen DSÖ açıklamasında, salgının bitmediği söylendi.
Ülkelerden, virüsün yayılım ve değişimlerini izleyebilmek için test hizmetlerini sürdürmelerini, sağlık çalışanlarını, yaşlıları ve diğer risk altındaki grupları aşılamaları istendi.
Diken’in sorularını yanıtlayan Pala, pandeminin Türkiye ve dünyanın bazı ülkelerinde kontrol altına alınsa da bitmediğini vurguladı.
DSÖ’nün veri tabanı ve epidemiyolojik raporlarının bölgesel düzeydeki artışları ortaya koyduğunu söyleyen Pala, şunları dedi:
“ABD’de vakalar artıyor. Çin’de katı kurallara rağmen haftalık vaka sayıları artıyor. Avustralya’dan artış bildiriliyor. Yine ABD’de ölümlerde az da olsa bir kıpırdanma var. Brezilya’da artış görüldü. İspanya’da ciddi ölüm sayısı bildirildi (geçen hafta 500’ün üzerinde). Bir yandan Avrupa bölgesinde hem olgu hem de ölüm sayıları azalırken İspanya’da ölüm sayısındaki artışın nedeni inceleniyor.”
‘Günlük verileri bilmemiz lazım‘
Küresel bir sorun olan pandemiye hala küresel bir yanıt verilemedi.
Bazı ülkelerde beşinci, altıncı aşılar konuşulurken, Afrika ülkeleri gibi dezavantajlı bölgelerde ikinci aşıyı yaptıranların oranı sadece yüzde 20’lerde.
Sürecin yakından izlenmesi gerektiğini söyleyen Pala, şöyle konuştu: “Bakanlığın günlük vaka bildirimlerine son verip, haftalığa geçirmesini doğru bulmuyorum. Günlük veriler paylaşılmalı ve toplum, bilim insanları, bakanlık tarafından yakından izlenmeli. Çünkü bulaşıcı hastalıklarda günlük kıpırdanmalar, endişe verici yeni bir varyantı, bir bölgedeki birikmeyi, ihtimalleri zamanında görmemizi sağlayabilir. Kıpırdanma olursa hemen uyarılar gündeme gelmeli. Örneğin ABD’de bazı bölgelerde, maskenin bırakılıp, sonradan kıpırdanma nedeniyle tekrar takıldığı bölgeler var.”
‘Bakanlığın açıkladığının 3.2 katı fazla sayıda insanımız öldü‘
Bakanlığın kararlarıyla uzun zamandır, “Merak etmeyin, pandemi bitti” dediğini ancak bunu destekleyecek bilimsel kanıtın henüz bulunmadığını söyleyen Pala, şöyle devam etti: “DSÖ’nün tahminlerine göre, Covid-19 nedeniyle 2021 sonu itibariyle Türkiye’de hayatını kaybedenlerin sayısı 264 bin 41. Bakanlığa göreyse 82 bin 286 (aradaki fark 181 bin 755). Yani bakanlığın açıkladığının 3.2 katı fazla sayıda insanımız öldü. Bu zaten bakanlığın verilerini tartışmalı hale getirmişti. Buna rağmen doğrulanmış olgular, ölümler, test sayıları üzerinden süreci izlemenin değerli olduğunu vurgulamaya çalışıyorduk.”
‘Aralık ayında pandemi tablosu netleşir‘
Pala günlük verileri sadece bakanlığın görmesinin yeterli olmadığını düşünüyor: “Çünkü bulaşıcı hastalık söz konusu olduğunda, DSÖ’nün de vurguladığı gibi en önemli işlerden biri iyi bir iletişim kurmak. Topluma uzun zamandır, ‘Merak etmeyin bu hastalık bitti’ mesajları verildi. Test sayıları azaltıldı, aşılama nedeneyse durmuş gibi. Maskenin kaldırılmasının ardından vaka sayıları da açıklanmamaya başlayacak. Toplum gerçekten ‘Bu pandemi bitti’ algısına doğru sürükleniyor.”
Pala, “Pandemi bitti” diyebilmek için bu yılın aralık ayını beklemek gerektiğini söyledi.
Eylül, ekim, kasımdan sonraki eğilime bakıp, küresel değerlendirmeden sonra karar alınabilecek. Aşılama oranlarının bazı ülkelerde düşük olması, yeni bir varyant çıkma olasılığı pandeminin bitmesi önündeki engellerden.
Pala, “Dünyada ve Türkiye’de kontrol altına alınsa da pandemi sürüyor. Süreci yakından izlemeliyiz. Umarız ki bitecek ama tamamen bitmiş gibi davranmayalım” dedi.
‘Risk grubundakiler maskeye devam‘
Pala, kendi risk grubunda ya da risk grubundakilerle aynı evi, işyerini paylaşanların kapalı ortamlarda maske takmayı sürdürmesinde fayda olduğu söyledi. Eksik aşıların da tamamlanmasının büyük önemi olduğunu hatırlattı.
